vrijdag 5 maart 2010 | 83x bekeken | 0x gedeeld | Leestijd: 5 minuten

Vijf grootste privacyschenders

Vrijdagavond werden er vijf Big Brother Awards uitgereikt. PvdA’er Guusje ter Horst, de politie, T-Mobile en Vodafone kregen de wind van voren. D66 politica In ’t Veld oogstte lof. De zesde Big Brother Awards werden uitgereikt op een feestelijke en bij vlagen hilarische avond in de Balie in Amsterdam. Personen en organisaties die in 2009 het hardst of effectiefst zich hebben ingespannen om de burger van de privacy te ontdoen, werden ‘in het zonnetje’ gezet.

Het is een ludieke manier van Bits of Freedom om een serieus probleem onder de aandacht te brengen. Voor de beslissingen was deskundige jury gevonden: De jury bestaat uit publiciste Karin Spaink, Prof. dr. Bart Jacobs, Prof. dr. Nico van Eijk, Dr. Bart Schermer, Prof. dr. Valerie Frissen en journalist Bart de Koning.

Categorie personen: Guusje ter Horst
Maar uiteindelijk gaat het om de prijzen. Minister Guusje ter Horst van Binnenlandse Zaken scoort bijzonder goed en wint op persoonlijke titel een Big Brother Award in de categorie personen. Die twijfelachtige eer komt haar toe voor haar oeuvre aan standpunten, waarbij de privacy – de persoonlijke vrijheid – het keer op keer verliest van veiligheid. De jury verwijt de PvdA-bewindsvrouw vooral dat ze nogal ongenuanceerd in het debat staat. Kwalijk is volgens de experts vooral haar gevaarlijke gedrag dat ertoe leidt dat Nederland in sneltreinvaart afstevent op een controlestaat.

Ter Horst wijst er in een brief op dat haar handelen kan rekenen op goedkeuring van een meerderheid van het volk. Ook het parlement staat grotendeels achter haar. Toch is ze blij dat deze prijsuitrijking haar “scherp” houdt. Ter Horst of een medewerker van het ministerie van BZK waren er niet om de prijs in ontvangst te nemen.

Categorie bedrijven: Vodafone en T-Mobile
Vodafone en T-Mobile werden gelauwerd voor het ongevraagd doorzenden van SMS-berichten aan AIVD en politie. Dat deden zij op het moment dat gevraagd werd om een zogenaamde printertap te plaatsen. Dat is een vorm van tappen, waarbij het niet gaat om de inhoud van een gesprek maar om vastlegging dat er gecommuniceerd wordt en wanneer. Omdat deze informatie via hetzelfde kanaal verloopt als SMS-berichten, gingen deze gemakshalve mee.

Snel werd duidelijk dat AIVD en justitie deze gegevens niet vernietigen en het beschouwen als ‘bijvangst’. De fout werd bij controle van de AIVD ontdekt en aan de praktijk is inmiddels een einde gemaakt. T-Mobile reageert niet en neemt de prijs ook niet in ontvangst. Vodafone wijst erop dat zij hard hebben gewerkt de fout te herstellen. Ze spreken de hoop uit volgend jaar niet meer genomineerd te worden, iets wat de jury ook hoopt. Het bedrijf lukt het door omstandigheden niet de prijs in ontvangst te nemen, maar stelt wel aanwezig te willen zijn geweest.

Fijntjes merkt de jury op dat de AIVD zeer waarschijnlijk de informatie handenwrijvend in ontvangst te hebben genomen en niet hierop te hebben gehandeld. De dienst functioneert onder verantwoordelijkheid van PvdA-minister Guusje ter Horst.

Categorie overheid/publieksprijs: Vingerafdrukdatabank (paspoortwet)
Ook het opslaan van vingerafdrukken door de overheid is een Big Brother Award waard. Burgers zijn verplicht bij het aanvragen van een identiteitsbewijs om vingerafdrukken te geven, die vervolgens niet alleen op een chip op het legitimatiebewijs komen maar ook nog eens in een centrale database.

Volgens de jury gaat Nederland daarmee een forse stap verder dan enig ander Europese land en is het gevaarlijk. De vrees bestaat namelijk dat de informatie misbruikt kan worden voor identiteitsdiefstal. Ook is de ellende niet te overzien op het moment dat hackers erin slagen de centrale database te kraken.

Ook voor deze prijs schittert het ministerie van Binnenlandse Zaken door afwezigheid. De jury belooft ook deze prijs op het departement van ter Horst af te leveren. Dat is nodig ook, want deze privacyschendende maatregel sleept ook de publieksprijs in de wacht. Actrice Georgina Verbaan reikt deze prijs uit en zegt zich vooral veel zorgen te maken over het Elektronisch Patiëntendossier.

Categorie voorstellen: de politie
Jurylid professor Bart Jacobs classificeert de categorie voorstellen zelf als de nominaties voor ideeën die “compleet van de pot gerukt” zijn.

De politie wint voor het idee om de bodyscanner mobiel te gaan inzetten voor controles. Daarbij valt het de jury op dat de technologie nog niet eens breed ingezet wordt om terroristen op te sporen op vliegvelden, de werking onduidelijk is en wel wordt overgegaan om dit bij gewone opsporing in te zetten. Het verschuiven in functies, de zogenaamde function creep, ging nog nooit zo snel.

Namens de politie Rotterdam Rijnmond is districtschef Bas van Tol aanwezig. Hij neemt de prijs onder luid applaus in ontvangst en belooft deze op zijn kamer te zetten. In een reactie vertelt hij Webwereld nog wel achter het plan te staan, maar blij te zijn met de kritiek. “Nu kunnen we nog goed naar de rechten kijken voor we miljoenen in het project hebben gestoken”, zegt hij dan ook. “We nemen dit zeker serieus.”

De Winston voor Sophie in ’t Veld
Een positieve prijs is meegenomen door Sophie in ’t Veld. De D66-Europarlementariër krijgt de Winston-prijs voor haar werk om juist privacy te beschermen. De award is bijzonder, omdat Winston verwijst naar de hoofdpersoon uit George Orwell’s 1984, die wil vechten tegen Big Brother. De politica kan zich daarmee goed associëren, omdat zij zelf steevast werd geselecteerd voor extra controles op Amerikaanse luchthavens zonder te weten waarom.

In een reactie zegt ze blij te zijn en de aanmoedigingsprijs als steun in de rug te ervaren. “Het gaat hier niet om privacy alleen, maar juist om de vrijheden van mensen”, vertelt ze. Ook verbaast het haar dat uit onderzoek blijkt dat Nederlanders van alle Europeanen het slechtste privacybewustzijn hebben. Volgens haar lijken mensen te denken dat de waarborg tegen een doorslaande overheid, die privacy is, bij ons niet nodig is. “Kijk je naar de 20ste eeuw dan hangt de geschiedenis van Europa juist van totalitaire regimes aan elkaar.”

Dat Nederland inmiddels ver is afgegleden qua privacyschendende technieken verwoordt ze met: “Een paar maanden geleden was ik in de archieven van de Stasi. Zij konden alleen maar dromen van alle mogelijkheden die er nu zijn om mensen te volgen.” Ze hoopt dat het met haar persoon beter zal aflopen dan met Winston uit 1984.

Laat een reactie achter

Reacties die geplaatst worden zonder in te loggen, worden eerst goedgekeurd door de redactie.