donderdag 21 november 2013 | 561x bekeken | 0x gedeeld | Leestijd: 4 minuten

Mediawijsheid; de toekomst is al begonnen

Sla een krant open en de koppen vliegen je om de oren. ‘Steve Jobs scholen geopend’, ‘de iPad is geen steen der Wijzen’ of ‘Studenten overleveren aan computers is crimineel’. Onderwijs en ict lijkt zich te ontwikkelen tot een heus maatschappelijk debat. Van hoogleraar tot columnist, iedereen vindt er wat van. Het gevoel dat binnen het onderwijs blijft hangen, is dat wij er zélf wat mee moeten. Maar het is vooralsnog een hele puzzel om voor je eigen school te bedenken wat dat dan is.

Ict is zo’n breed begrip, dat eenvoudig zeggen ‘we moeten iets met ict’ ongeveer hetzelfde is als zeggen ‘we moeten iets met boeken’. Maar gebruik van nieuwe media brengt wel meer met zich mee. Je brengt kinderen in aanraking met een digitale wereld waarin zij hun weg nog moeten vinden. Daarom is mediawijsheid een eerste vereiste om de enorme kracht van ict daadwerkelijk voor het onderwijs te benutten.

‘We moeten iets met ict’ zeggen heeft dezelfde lading als zeggen ‘we moeten iets met boeken’

Webshop voor pijl en bogen
Je wilt de kinderen voorbereiden en laten deelnemen in de samenleving van nu en later. Ze laten meedoen in het sociale verkeer, waar sociale media niet meer weg te denken zijn. Meedoen aan het maatschappelijk verkeer: nieuws volgen, internetbankieren of online schoolresultaten inzien. Zelfs meedoen aan het economisch verkeer is voor jonge kinderen niet onbelangrijk. Zo is mijn neefje van acht druk met het opzetten van een webshop met zelfgemaakte pijl en bogen. Kinderen van nu komen terecht in een werkwereld waar ict niet meer is weg te denken. Mediawijsheid als zodanig staat dan wel niet genoemd in de kerndoelen, er is vrijwel niemand meer die het belang ervan betwist. En wat ook steeds duidelijker wordt: het komt niet aanwaaien. Een schone maar moeilijke taak voor de school.

Competentiemodel mediawijsheid
Waar begin je als school? Laten we googelen. Op Yurls vind je lessen over beoordelen van media, informatievaardigheden, sociale media, cyberpesten en ga maar door. Modellen voor ’21st century skills’, TPACK, Vier in Balans en mediawijsheid-competenties. Een hele opgave om hieruit te kiezen. Toch is er wel enige richting in te ontdekken. Om kennis en krachten te bundelen, is enkele jaren geleden Mediawijzer.net opgericht, waar inmiddels meer dan 900 partijen zijn aangesloten, zoals bibliotheken, scholen, kranten en inmiddels ook Marant. Ik heb sinds deze zomer bij Marant de nieuwe functie van Manager Innovatie, maar was de afgelopen jaren kernpartner bij Mediawijzer.net en heb vanaf het begin meegewerkt aan het Mediawijsheid Competentiemodel. Wat voor mij als een paal boven water staat is dat het voor een school pas echt zin heeft om met mediawijsheid aan de slag te gaan als er een planmatige gedachte aan ten grondslag ligt. Het competentiemodel geeft een uitstekende basis om met het team te bespreken wat de verschillende aspecten van mediawijsheid zijn.

“Zie de klas als lerend netwerk, waar kinderen met elkaar online én offline discussiëren over onderwerpen”

Kleuters
Bewust omgaan met mediawijsheid kan al vanaf groep 1. Op deze leeftijd is het enorm belangrijk dat er voldoende toezicht is op de aard en hoeveelheid mediagebruik. Jonge kinderen kunnen nog niet oordelen of websites en apps wel geschikt zijn, of bijvoorbeeld reclame van inhoud te onderscheiden. Toch neemt juist bij deze groep het mediagebruik snel toe, denk maar aan alle taal- en rekenappjes die voor extra uitdaging kunnen bieden. Ook ontdekken ze het verschil tussen televisie en internet. Ze worden zich bewust van verschillende bronnen en de diversiteit van het medialandschap.

Cyberpesten
Mediawijsheid is ook op een aangename manier met elkaar omgaan. Kinderen snappen niet vanzelfsprekend wat de impact kan zijn van hun uitingen op sociale media. Wanneer wordt een geintje pesten? Onderzoeken laten zien dat online pesten een gestage opmars maakt. Het is niet uit te bannen door mobieltjes op school te verbieden. Maak online omgangsvormen onderdeel van sociaal emotionele ontwikkeling, maak cyberpesten onderdeel van je pestaanpak. Juist door te integreren in de dingen die je al doet, maak je kinderen duidelijk dat online communicatie verweven is met andere activiteiten. Sociale media laten zich niet tegenhouden door de muren van de school, laten zich niet beperken door schooltijden. Daarom is het ook goed te weten hoe ouders aankijken tegen het gebruik van internet.

Betrouwbare informatie
Het ultieme doel van mediawijsheid is dat je media, in welke vorm dan ook, goed inzet om doelen te bereiken. Dat kunnen heel uiteenlopende doelen zijn, maar voor het onderwijs is een hele belangrijke het kunnen vinden van waardevolle informatie. Kinderen zijn snel vaardig op internet, maar keer op keer blijkt uit onderzoek dat ze moeizaam vorderingen maken in informatievaardigheden. Informatie vinden én deze op waarde schatten zijn vaardigheden waar je als school wat mee kunt. Zie de klas als lerend netwerk, waar kinderen online én offline discussiëren over onderwerpen, daarbij gebruik makend van zelf gevonden informatie, waarbij ze elkaar feedback geven en bevragen op betrouwbaarheid. Zo wordt werkstukken maken of een klassenactiviteit een levendige mediawijze oefening, waar de leerkracht een cruciale sturende rol in heeft.

Dit artikel verscheen eerder op Marant.nl.

Laat een reactie achter

Reacties die geplaatst worden zonder in te loggen, worden eerst goedgekeurd door de redactie.