woensdag 17 juli 2013 | 984x bekeken | 9x gedeeld | Leestijd: 6 minuten

In Eigen Beheer – educatieve database combineert informatievaardigheden en BYOD

Hoe kun je de ontwikkelingen van online informatievaardigheden en BYOD (Bring Your Own Device) in het Nederlandse onderwijs combineren en onderdeel maken van je curriculum? Janneke Louwerse, coördinator ict en onderwijs Stanislascollege, nam als één van de makers de uitdaging aan om deze vraag te beantwoorden met het project ‘In Eigen Beheer’. Dit is een project dat voortkomt uit de Mediawijzer Stimuleringsregeling 2012. Wij spraken met Janneke en vroegen haar naar de visie en de obstakels die ze tegenkwam bij de totstandkoming van In Eigen Beheer.

Hoe is behoefte voor het project In Eigen Beheer ontstaan?
“Het project In Eigen Beheer is in het leven geroepen voor onze laptopklassen. Leerlingen uit 2 brugklassen hebben dit schooljaar namelijk de primeur gehad: zij mochten hun eigen laptop naar school meenemen. We noemen deze pilot BYOD – Bring Your Own Device – maar we bedoelen eigenlijk: BJBL – Breng Je Behoorlijke Laptop. Een spannend project waarvoor docenten zich vrijwillig hadden aangemeld. 

De behoefte ontstond aan een verbindend project om hen te begeleiden en veel met elkaar in contact te brengen. Bovendien voelde men de noodzaak ‘iets aan mediawijsheid te doen’. Niet zozeer het mediawijsheidsonderwijs dat ervoor waarschuwt dat je je kleren aanhoudt voor je webcam. Maar die ‘andere’ kant van mediawijsheid die docenten meer geneigd zijn te zien als hun core business: informatieverwerking. Zelf zoeken op internet, bronnen checken, verwerken en zélf content produceren.”

Wat houdt het project In Eigen Beheer precies in?
“Zodoende kwamen we op het idee om de leerlingen te laten samenwerken aan een gezamenlijke ‘educatieve database’ die zij zelf vullen met lesmateriaal. Dit materiaal zou uitsluitend met (een combinatie van) online tools worden gemaakt en kon dus allerlei vormen aannemen: screencasts, animaties, video’s, quizzen en testen, eenvoudige games, websites, presentaties, puzzels, digitale prentenboeken, tijdlijnen. De (online) mogelijkheden zijn vrijwel eindeloos. Het geproduceerde lesmateriaal, verzameld op een website, zou vervolgens door medeleerlingen worden uitgetest en beoordeeld. De titel van het project, In Eigen Beheer, slaat dus zowel op het beheren van de eigen laptop als het in eigen beheer publiceren van lesmateriaal.”

Selectie van de tools waaruit leerlingen hun keus konden maken.

Selectie van de tools waaruit leerlingen hun keus konden maken.

Jullie hebben het project samen ontwikkeld met de andere netwerkpartners Digital Playground en Hogeschool Leiden. Kun je toelichten waar deze samenwerking in resulteerde?
“We hebben de expertise ingeroepen van Digital Playground voor de leerlingbegeleiding en de lerarenopleiding van de Hogeschool Leiden voor de docentenbegeleiding, omdat we dit allemaal onmogelijk alleen konden. 

Digital Playground heeft voor de leerlingen een lesmodule ontwikkeld op basis van de zogenoemde Webwalk. Dat is een programma dat de leerling stap voor stap leert met bepaalde online tools of applicaties om te gaan. Het is dus een ‘online tutorial’. Ondertussen wordt de leerling ook het internet overgestuurd en krijgt vragen voorgelegd. Zo konden de brugklassers zich behoorlijk zelfstandig voorbereiden op het daadwerkelijke project. Onderwerpen die aan bod zijn gekomen waren onder meer: privacy, auteursrecht, bloggen, informatie zoeken en online tools als Prezi, Pixlr en het (ter ziele gegane) Posterous. 

De groep van 13 betrokken docenten werd begeleid door de lerarenopleiding van de Hogeschool Leiden en de Onderwijs en ICT-afdeling van Lucas Onderwijs (ABZHW). Het betrof hier natuurlijk niet alleen de begeleiding voor tijdens het project, maar ook voor het verzorgen van laptoplessen in het algemeen. Tijdens docentenbijeenkomsten werden ervaringen en tips uitgewisseld en soms pittige discussies gevoerd. Ter aanvulling daarop onderhield men online contact via de blog. Menigeen was zeer actief met het plaatsen van berichten en feedback.”

Hoe kijk je terug op dit eerste jaar van het project In Eigen Beheer en waar staan jullie nu?
“Inmiddels hebben de eerste laptopbruggers hun jaar afgesloten en zijn we bezig bij te komen van ons ‘zwaarbevochten succes’. Want ja, het is een hele kluif gebleken om de techniek goed op orde te hebben, leerlingen hun verantwoordelijkheid aan te leren en docenten hun vertrouwde routine op te laten geven. Toch heeft de uiteindelijke evaluatie zeker voldoende positief uitgepakt om door te gaan met de BYOD-aanpak en In Eigen Beheer. Leerlingen, docenten en ouders hebben talrijke verbeterpunten aangedragen waar we mee aan de slag gaan. Op een iets grotere schaal zelfs, want van 2 gaan we naar 4 laptopklassen. Een bescheiden stap, maar toch…

Oorspronkelijk was het het idee om elke week, tijdens mentoruren, te werken aan het project In Eigen Beheer. Al snel bleek dat het reguliere programma de strijd om de lesuren te vaak won. Daarbij hadden de leerlingen, die in duo’s werkten, nogal wat tijd nodig om goed op gang te komen. Onderwerp uitdiepen, informatie opzoeken, manier van uitleg bedenken, materiaal zoeken, online tool kiezen, werking van de tool uitvogelen, enzovoort. Het is dan veel plezieriger om langere tijd door te kunnen werken. 

Vandaar dat we uiteindelijk na de lessenserie van Digital Playground hebben gekozen voor een projectweek. Daarin konden de leerlingen vrijwel doorlopend aan het project werken. De eerste 4 dagen waren gereserveerd voor het maken van materiaal (over minimaal 3 schoolvakken). Tijdens de laatste dag moesten de leerlingen elkaars materiaal uittesten en beoordelen. Deze opzet bleek uitstekend te werken. Onderstaande video geeft een impressie van deze projectweek die werd begonnen met het aanbieden van onderwerpen per vak en afgesloten met een prijsuitreiking voor de mooiste producten.”

Impressie van In Eigen Beheer

Wat willen jullie bereiken met In Eigen Beheer?
“De leerlingen waren gemotiveerd aan het werk en voelden zich zoals één meisje zei ‘echt serieus genomen’. De sfeer was goed. Het samenwerken verliep harmonieus en er werd soms zelfs in de pauzes verder geploeterd. Leerlingen (en docenten!) liepen tegen van alles op: copyrightkwesties, hoe je veilig en slim te registreren en hoe niet te trappen in de verkoopmodellen van bepaalde tools. Bijvoorbeeld, om je product te downloaden moet je betalen en bij animatiesites zijn de leukere karakters opeens niet meer gratis. Kortom, ze werden al doende mediawijzer. Daarbij was het voor de overgrote meerderheid de eerste keer dat ze echt als producent op het internet actief waren. En dat is natuurlijk grote winst.”

Waar liep je tegenaan bij de ontwikkeling van In Eigen Beheer?
“De belangstelling van de leerlingen bleek voor de vorm vaak groter dan voor de inhoud. Dat vertaalde zich erin dat veel kinderen eerst en vooral met de tools gingen stoeien en daarna pas aan de lesinhoud dachten. Terwijl de inhoud natuurlijk het type tool zou moeten bepalen.  

Hierin zullen ze dus in de toekomst beter worden begeleid. Misschien moet het aantal tools ook worden beperkt. Want sommigen zagen tussen de bomen het bos niet meer. Aan de andere kant verraste het conservatisme van sommige leerlingen. Er werd veelvuldig gekozen voor ouderwetse websites en het presentatieprogramma Prezi.

Ook het aanbieden van de onderwerpen moeten de docenten onder de loep nemen. Het is zaak een goede balans te vinden voor het vrijlaten en sturen van leerlingen. Te veel aanwijzingen leidt tot een soort ‘beantwoording van de vragen’, te weinig sturing leidt tot paniek.”

Waar zie je het project In Eigen Beheer over 5 jaar staan?
“Hopelijk weet over 5 jaar niemand meer van dit project. In dat geval zou de werkwijze geen projectmatig karakter meer hebben, maar één van de breed toegepaste, activerende didactische werkvormen zijn. Het zou fantastisch zijn als het maken van lesmateriaal bijvoorbeeld een vanzelfsprekend onderdeel is van het portfolio van de leerling. Wie weet, over 5 jaar doen de huidige BYOD-pilotgangers examen…”

Bekijk ook ineigenbeheer.weebly.com voor meer informatie over het project, zoals werkwijze, lesmateriaal en tips.  

Laat een reactie achter

Reacties die geplaatst worden zonder in te loggen, worden eerst goedgekeurd door de redactie.