vrijdag 4 oktober 2013 | 16.529x bekeken | 64x gedeeld | Leestijd: 4 minuten

Hoe erg is socialbesitas eigenlijk?

In de media gonsde het deze week van het woord ‘socialbesitas’. Aanleiding is een nieuw boek met deze titel. Socialbesitas wordt omschreven als ‘het dwangmatig bezig zijn met je smartphone of internet’. En dan vooral met sociale media als Facebook, Twitter en WhatsApp.

Saskia (22 jaar): “Ik wilde naar bed, maar kon gewoon niet stoppen. In het begin was dat leuk. Maar na vijf uur internetten vroeg ik me af wat ik had bereikt.”

Journalist Mayke Calis en verslavingsdeskundige Herm Kisjes enquêteerden honderden jongeren en ouders over de voor- en nadelen van social media. Zij concluderen in hun boek Socialbesitas dat steeds meer jongeren een toenemende druk ervaren om altijd maar online te zijn.

FOMO en SMS
Socialbesitas is echter geen nieuw verschijnsel, alleen een nieuwe term. Het verscheen eerder in de media onder de naam FOMO (Fear of Missing Out), SMS (Social Media Stress) en infobesitas blijkt uit blogs als Jongeren lijden aan sociale media stress, of toch niet?, Tijd voor mindful media en de vele onderzoeken op de website van Nationale Academie voor Media & Maatschappij.

Sjoerd (17 jaar): “Ook in kroegen zitten mensen te staren op hun mobiel. In plaats van dat sociale media ons socialer maken, worden we asocialer zonder dat we het door hebben.”

Niets willen missen is ook geen nieuw verschijnsel. Welke jongere is niet bezig met erbij horen, bang iets te missen en daardoor te worden buitengesloten? De peergroep is hun identificatie en daarom willen ze niets willen missen. Dit hoort simpelweg bij de ontwikkeling van jongeren.

Dus, hoe erg is socialbesitas?
Bijzonder hoogleraar Mediaopvoeding Peter Nikken zegt daarover op twitter:

Tweet Peter Nikken over socialbesitas

Bijzonder hoogleraar Mediaopvoeding Peter Nikken reageert nuchter over de buzz rondom socialbesitas

Ook dr. Tony van Rooij zegt deze week in de Volkskrant dat het “met verslaving niet zo’n vaart zal lopen”. Als onderzoeker bij het IVO, een wetenschappelijk bureau voor verslavingsonderzoek, monitorde hij vorig jaar het socialemediagebruik van jongeren. “Slechts 6% van de geënquêteerden ervoer het eigen gedrag als problematisch. Dat betekent bijvoorbeeld dat ze het lastig vinden om te stoppen, soms huiswerk afraffelen of gestresst worden als er geen internet is.”

Toch moeten we volgens uitgever Erno Mijland niet te snel voorbij gaan aan dit verschijnsel: “Dit boek is vooral gericht op preventie, we willen jongeren leren op een gezonde manier om te gaan met sociale media. Vergelijk het met gamen; slechts een kleine groep is echt verslaafd maar er is weldegelijk een enorme groep kinderen die serieuze problemen ervaart met gamen.”

Elsa (21 jaar): “Ik ben eigenlijk altijd bereikbaar en let daardoor tijdens de lessen op school minder goed op.”

Dat de schoolprestaties van scholieren soms achteruitgaan omdat ze zich moeilijk kunnen concentreren, slecht slapen en piekeren, bleek afgelopen zomer ook al uit het onderzoek Samen leren: tieners en sociale media (pagina 48) van Stichting mijn Kind en Online en Kennisnet. Een onderzoek dat verder overigens heel lovend is over de manier waarop jongeren sociale media inzetten.

Socialbesitas wordt dus een probleem als kinderen zelf hun gedrag als problematisch gaan bestempelen, als ze concentratieproblemen krijgen of slecht gaan slapen. Sommige jongeren geven aan dwangneurotische trekjes te vertonen en krijgen last van Phantom Vibration Syndrome, een soort fantoomtrillen. 

Patricia (18): ‘Dan moet ik op mijn mobiel kijken terwijl ik weet dat er niks is. Zelfs als mijn mobiel niet in mijn zak zit voel ik hem’

Wat kun je daar als ouder tegen doen?
Daar kan Justine Pardoen, specialist media-opvoeding, over meepraten. Zij schreef het boek Focus over sociale media als grote afleider. Daarin stelt zij dat regels niet werken. Zeggen dat je kind zich anders moet gedragen ook niet. Haar advies: Pak het slim aan door een gesprek op gang te brengen. Dat kan, mits je de juiste vragen stelt. Welke vragen? Vragen over hun ervaringen, hun groepsgedrag, hun manier van leren en hun doelen. Toon oprechte interesse waardoor ze zich serieus genomen voelen.” Pardoen geeft vele mooie voorbeelden van zulke vragen in haar boek.

Toolkit met tips en opdrachten
Ook de auteurs van het boek Socialbesitas adviseren een positieve aanpak. Het boek bevat o.a. een toolkit waarbij jongeren opdrachten en tips krijgen om zich meer bewust te worden van hun mediagebruik. Erno Mijland: “Het leuke aan dit boek zijn de vele interviews met jongeren. Hun uitspraken zijn voor veel ouders erg herkenbaar. Dankzij de praktische tips en scherpe vragen van de auteurs wordt de materie naar een hoger niveau getild. Het bewijst dat je met een gesprek de intrinsieke motvatie van je kind achterhaalt. Als kinderen zelf snappen dat ze onrustig worden van die telefoon naast hun kussen, zijn ze duidelijk meer gemotiveerd om deze ’s nachts beneden op de oplader te leggen.”

Meer weten over socialbesitas?
Bij het boek is een website verschenen met daarop ook een overzicht handige links.

Symposium ‘Verslaafd aan sociale media?’
De auteurs organiseren op vrijdag 29 november het symposium ‘Verslaafd aan sociale media?’ Aan het woord komen, naast de auteurs, ervaringsdeskundigen en onderzoekers. Deelnemers aan het symposium ontvangen een exemplaar van het boek. Meer informatie vind je in onze agenda.

Reageren?
En wat is jouw mening, als professional op het gebied van mediawijsheid? Hoe erg is socialbesitas?

Lees ook:
» Gaat socialbesitas vanzelf over?
» Focus! over sociale media als de grote afleider
» De angst om iets te missen, heb ik losgelaten

Laat een reactie achter

Reacties die geplaatst worden zonder in te loggen, worden eerst goedgekeurd door de redactie.