maandag 14 oktober 2013 | 111.165x bekeken | 28x gedeeld | Leestijd: 6 minuten

Gaat socialbesitas vanzelf over?

Mijn zoon van 17 was een gamer. Tot mijn grote verbazing is hij onlangs radicaal gestopt met de game Call of Duty. We hadden regelmatig gesprekken en discussies over zijn ‘verslaafde’ gedrag. Hij werd soms gek van me. En nu heeft hij zelf de stekker uit de gameconsole getrokken. Leed hij aan ‘socialbesitas‘ en is hij ervan genezen? Wat is er gebeurd?

Een creatieve, sociale gamer
Laat ik eerst beschrijven wat voor gamer mijn zoon is, herstel, was. Hij was geen gamer die eindeloos andere karakters doodschoot en ’s nachts niet kon stoppen met ‘kills’ verzamelen. Hij was een sociale gamer met bijzondere kwaliteiten. Met een speciale recorder nam hij acties in het spel op die hij vervolgens bewerkte met effecten. Met dat laatste was hij uren bezig: via Skype communiceerde hij met de hele wereld om te leren van anderen, maar vooral ook om zijn kennis weer door te geven.

De bewerkte opnames plaatste hij op zijn YouTube-kanaal met 1000 abonnees. Hij wilde meer abonnees, veel meer. Om dat te bereiken, zette hij zijn sociale kwaliteiten in: je doet wat voor een ander en krijgt er wat voor terug. Hij bewerkte Call of Duty acties van anderen in ruil voor een link op hun kanaal naar zijn YouTube-kanaal. Enthousiast riep hij me bij zich als een YouTuber met 100.000 abonnees hem de vraag stelde om voor hem een film te maken. Een hele eer en een springplank om bekend te worden.

Met het bewerken van games oefende hij dagelijks zijn grote passie voor films maken, meer nog: visual effects. Hij werd er een kei in en wil er zijn vak van maken.

850386 Cover Focus.indd

Dilemma als ouder en professional
Zijn activiteiten maakten me nieuwsgierig: hoe werkt zo’n community, wat en wie komt hij tegen op het internet? Voor mij als professional enorm waardevol. Maar ik vroeg me eveneens af, als professional en als ouder: is het alleen maar sociaal of werkt de waardering die hij krijgt verslavend? Is er mogelijk sprake van externe druk waar ik geen weet van heb? Zijn de mindere schoolresultaten te wijten aan het gamen? Een spannend dilemma: in hoeverre laat je het gaan en in hoeverre stel je grenzen?

We praatten met elkaar hierover maar ik had het gevoel dat ik er nooit echt de vinger op kon leggen. Zijn vele gamen voelde voor mij niet helemaal goed. Ik had het idee dat hij wat afwezig was in het echte leven, minder vrienden had die thuis langskwamen. Het was niet dramatisch en tja: je hebt ook te maken met pubergedrag en de daarbij behorende eigen wereld waartoe je als moeder geen toegang meer hebt. Ik ben van nature (misschien te) nieuwsgierig en probeerde te achterhalen wat zijn belevingswereld is. Met ‘echte’ vragen (volgens de methode uit het boek Focus! van Justine Pardoen) die hij lacherig beantwoordde: ‘Mam, je bent niet aan het werk hoor.’ En daar stond ik dan met mijn ‘echte vraag’ in mijn hemd.

Wat zijn echte vragen?
Een vraag is pas een Echte Vraag als hij voldoet aan de volgende voorwaarden:

  • Als je het antwoord niet kunt opzoeken via Google.
  • Als jij zelf het antwoord niet weet.
  • Als het geen verwijt is, verpakt in de vorm van een vraag.
  • Als je kind bij zichzelf te rade moet gaan: wat denkt, voelt of vindt hij zelf?
  • Als er geen ‘goed’ of ‘fout’ antwoord is.
  • Als het een vraag is die niet alléén met ‘ja’ of ‘nee’ beantwoord kan worden.
  • Als je zelf geïnteresseerd bent in het antwoord.

Uit: Focus! Over sociale media als grote afleider’. Justine Pardoen (blz. 23).

Voorbeelden van Echte Vragen

  • Heb je wel eens het gevoel dat je te veel met sociale media bezig bent? Op welke momenten heb je dat gevoel? Waardoor krijg je dat gevoel?
  • Zijn er vrienden met wie je eigenlijk nooit in het echt praat, maar alleen nog via sociale media? Wat is het verschil met vrienden die je vooral in het echt spreekt?
  • Zou iemand verslaafd kunnen raken aan internet of games, denk je? Maakt het nog uit welke dingen je doet? Hoe ziet het gedrag van een verslaafde eruit? Wat vind je ervan dat volgens sommigen gamen of sociale media verslavend is? Waar bestaat de kick dan uit?

Uit: Focus! Over sociale media als grote afleider’. Justine Pardoen (blz. 46).

De ommekeer
Tot we op vakantie waren.

Toen kwam, geheel uit hemzelf en zonder vraag vooraf, het antwoord…

Hij wilde niet mee naar het door ons uitgekozen rustige plekje in Portugal. Chillen met vrienden leek hem leuker. Via Whatsapp hielden we contact met elkaar: leuke, frequente gesprekken, vaak door hem in gang gezet. Het waren niet alleen maar berichten met mededelingen dat hij naar de kapper was geweest of vragen of hij die mooie zonnebril mocht kopen die net in de uitverkoop was. Nee, het waren bijzondere gesprekken die dingen blootlegden die in ‘real life’ niet boven water kwamen, ondanks mijn verwoede pogingen om ‘echte vragen’ te stellen.

Na een dag of zes kreeg ik volgend berichtje van hem:

‘Ik ben zo goed als gestopt met x-boxen’.

Mijn antwoord:
‘Oh, waarom?’

‘Ik weet niet, ik vond van mezelf dat ik een beetje verslaafd raakte’.

‘En ik heb mijn recorder op marktplaats gezet’

‘Ik heb het helemaal zelf besloten’.

‘Ik spreek nu elke dag met iemand af.’

‘Is wel een duurder leven maar ja…’

Drie dagen later was zijn recorder verkocht….

Ik was stomverbaasd, zocht naar een reden waarom hij zo’n radicale stap had gezet: heeft hij iets naars meegemaakt via Skype? Bovenal was ik beretrots op hem: hij had een ongelooflijk grote stap gezet, helemaal zelf.

Gamer

‘Genezen’
Ik trof een blije, relaxte jongen toen we terug kwamen van vakantie. We waren een dag samen en toen ging hij weer met vrienden kamperen. Ik bracht hem weg. We hadden een uurtje in de auto samen: hij zat achterin naast zijn kleine zusje dat inmiddels in slaap gevallen was. Zonder elkaar te hoeven aankijken hadden we een mooi echt gesprek over hoe hij tot zijn besluit was gekomen om te stoppen met gamen. Er zat niets achter: hij had geen nare dingen meegemaakt. Gewoon een helder moment en eigen kracht die een verslaving kon voorkomen. Hij merkte dat hij geen ‘nee’ meer kon zeggen op vragen van grote clans om filmpjes te bewerken en dat maakte hem onrustig. Toen heeft hij zijn recorder verkocht omdat hij bang was dat hij zich anders nog zou bedenken.

De Havo heeft hij niet afgemaakt. De school sloot voor hem te weinig aan bij zijn manier van denken in beelden en leren door doen. Dit schooljaar is hij gestart met de opleiding ‘Audiovisuele vormgeving en animatie’ bij het Mediacollege. Hij heeft een voorsprong: de vaardigheden die hij heeft opgedaan met games bewerken, komen hem goed van pas. Hij lijkt zijn passie gevonden te hebben. Ik kan opgelucht ademhalen.

Het blijft door me heen malen: Wat heeft hem ‘genezen’ of hoe je het ook wilt noemen? Wat heeft hem geholpen bij het maken van zijn keuze?

  • De gesprekken die we veelvuldig hadden over dit onderwerp: een combinatie van oprechte interesse, echte gesprekken en soms wederzijdse irritaties?
  • De afstand die er even was met de vakantie waardoor ik hem minder op de huid zat, wat hem mogelijk zelf aan het denken zette?
  • De kracht van peers: misschien trok hij door de vakantie en het mooie weer meer naar buiten en heeft hij herontdekt dat het ‘echte leven’ met ‘echte vrienden’ en ‘echte activiteiten’ meer voldoening geeft dan de virtuele wereld? Zouden zijn vrienden zijn gedrag bekritiseerd hebben?
  • Het vooruitzicht dat hij een opleiding zou gaan doen waarbij het monteren van films een belangrijke rol speelt. Zou hem dat ruimte gegeven kunnen hebben om in zijn vrije tijd andere dingen te doen?
  • Eigen kracht: hij wordt ouder, wijzer en bewuster. Zou dat de reden geweest zijn, iets meer volwassen hersens?

Of is wat wij verslaving noemen niet altijd een ‘verslaving’ en had hij het gewoon nodig in een bepaalde periode en nu niet meer?

Reageer
Ik ben benieuwd hoe jullie hierover denken: wat helpt jongeren om bewust en gedoseerd met media om te gaan? Moeten wij als opvoeders, docenten hier iets mee? Grenzen stellen of laten gaan? Praten of juist zwijgen?

Reacties 5

  1. Nienke Lurvink

    Wat mooi dat hij er zelf een punt achter heeft gezet en nu een opleiding doet die aansluit bij wat hij wil. Maar dit gaat natuurlijk niet voor iedere leerling op. Hij zat op de HAVO en heeft deze niet afgemaakt, gelukkig had hij wel toegang tot het Mediacollege, maar in mijn BB/KB klas hebben al veel leerlingen het stempel ‘Game-verslaafd” gekregen van hun vorige school en deze kinderen hebben helaas geen uitzicht op een opleiding in de audiovisuele sector, omdat dat MBO niveau 4 is en ze daar niet voor in aanmerking komen. Voor veel van mijn leerlingen is het een vlucht en ik zie hun er niet zo snel zelf uit komen helaas.

  2. Brigitte Theeuwes

    Beste Nienke,

    dank voor je reactie. Lastig gegeven inderdaad. Je schrijft dat je je leerlingen hier niet zo gauw zelf ziet uitkomen. Vind je dat de school hier iets in kan / moet betekenen? Zo ja: wat? Doen jullie hier al iets mee? Hebben jullie over dit onderwerp ook gesprekken met ouders of andere instanties?

    In het onlangs verschenen rapport: ‘Professionals en ondersteuning bij mediaopvoeding’ :

    http://www.mediawijzer.net/wp-content/uploads/Professionals-en-ondersteuning-bij-mediaopvoeding.pdf

    worden behoeftes genoemd die professionals hebben rondom ‘mediaopvoeding’. Gelden deze behoeftes ook voor jou / jullie school (zie blz. 22 van het rapport)?

  3. Nienke Lurvink

    Ouders weten zich er geen raad mee, docenten hebben er geen grip op, want het gebeurd thuis, tot diep in de nacht gamen, opnemen, bewerken en inderdaad op YouTube zetten. De volgende dag slapen deze leerlingen in de klas of lopen als een soort zombie door de school.

    Toen ik het onderwerp een jaar of 4-5 geleden eens in een vergadering dropte werd door onze schoolarts glashard gezegd dat gameverslaving op onze school niet voor kwam. Ik wist uiteraard beter. Het wordt in veel gevallen gewoon nog altijd ontkend.

  4. Nienke Lurvink

    Op je vraag of wij als docenten ondersteuning nodig hebben, JA. Als ik een gameverslaving bij een leerling vermoed weet ik niet eens waar ik aan kan kloppen. VNN in onze regio gaat wel over drugs, alcohol, gokken, maar NIET over gameverslaving, dat is toch raar.

    Helaas zien veel docenten media-opvoeding niet als een schooltaak, maar als een taak van ouders. Hele discussies over gevoerd, helaas.

  5. Brigitte Theeuwes

    Ik denk dat (nieuwe) mediaopvoeding een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Voor ouders kan het een lastig vraagstuk zijn: ze kunnen niet teruggrijpen naar hun eigen referentiekader, hoe ze zelf zijn opgevoed bijvoorbeeld en wat ze in vergelijking daarmee zelf anders zouden willen doen. Gebruik van nieuwe media is de laatste jaren explosief toegenomen en je kunt niet van ouders verwachten dat ze ‘zomaar’ weten hoe ze hiermee om moeten gaan. Zelfs voor mij als pedagoog was het best lastig om hier rustig en overwogen mee om te gaan. Je zit er als ouder (te) dicht op en trekt het je ook persoonlijk aan.

    We hebben nog weinig ‘voorbeelden’ van de gevolgen van ‘laten gaan’ , ‘grenzen stellen’ etc… Het is best spannend om een pedagogische keuze te maken op dit vlak. Ouders moeten ergens die kennis kunnen halen en vooral: hun ervaringen kunnen delen. Waar? Centra voor Jeugd en gezin? School? En, én?

    Docenten zijn professionals die kennis hebben van onder andere didactiek en pedagogiek. Zij hebben (denk ik) voor het vak gekozen omdat ze iets willen betekenen voor een aankomende generatie. Het stukje ‘mediapedagogiek’ kan hier dus eigenlijk niet in ontbreken. Je hoeft als docent niet alles over sociale media te weten. Ik denk dat het veel meer gaat om de kunst van het stellen van (op)rechte vragen, vragen waar leerlingen zich door gehoord voelen en ook aanzetten tot reflectie. Jongeren denken meestal niet uit zichzelf na over sociaal mediagedrag. Ze volgen de meute, gaan mee in de trends, willen erbij horen. Docenten kunnen iets betekenen in het onderbewuste bewust maken, met een professionele afstand.

    De praktijk is vaak weerbarstiger: is het wel zo dat alle docenten de kunst van het vragen stellen beheersen? Tja: de ene is er beter in dan de andere. Misschien een kans om te kijken hoe je de docenten met dit talent een plek kunt geven binnen de school om dit talent te benutten?

Laat een reactie achter

Reacties die geplaatst worden zonder in te loggen, worden eerst goedgekeurd door de redactie.