Mediawijzer.net https://www.mediawijzer.net Nederlands netwerk voor mediawijsheid Tue, 23 Jan 2018 08:01:00 +0000 nl hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.9.2 Mediawijsheid integreren in de klas een struikelblok? https://www.mediawijzer.net/mediawijsheid-integreren-in-de-klas-een-struikelblok/ https://www.mediawijzer.net/mediawijsheid-integreren-in-de-klas-een-struikelblok/#respond Fri, 19 Jan 2018 14:31:33 +0000 https://www.mediawijzer.net/?p=77611 Het onderwijs is (naast thuis) dé plek om kinderen en jongeren te leren omgaan met media en om ze op te voeden tot mediawijze – en dus digitaal geletterde burgers. Het vergroten van mediawijsheid is geen kwestie van losse impulsen; het vereist een structurele aanpak.

Het bericht Mediawijsheid integreren in de klas een struikelblok? verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
Kinderen van nu weten niet beter dan dat zij opgroeien met technologie: thuis, op straat en op school zijn digitale media niet meer weg te denken. Maar dat wil niet zeggen dat kinderen ook daadwerkelijk mediawijs zijn. Wanneer is een kind mediawijs? En wat betekent het bevorderen van mediawijsheid voor de ouder en opvoeder, de bibliotheekmedewerker, de pedagogische medewerker, de leraar (in opleiding) de docent en de school zelf? In de doorgaande lijn mediawijsheid van Cubiss ontdek je hoe je met kinderen en jongeren samen aan de slag kunt gaan met mediawijsheid.

Maatschappelijke ontwikkelingen stellen scholen van oudsher continu voor nieuwe uitdagingen. Zo wordt de context waarin kinderen vandaag de dag opgroeien sterk bepaald door de aanwezigheid en de invloed van (interactieve) media. De maatschappelijke gevolgen van digitalisering en technologie zijn ingrijpend en voltrekken zich in hoog tempo. Dat heeft gevolgen voor de inhoud, vorm en rol van het onderwijs. Zo wordt bewust en verantwoord leren omgaan met media een steeds belangrijker onderdeel van de opvoeding. Daarom is mediawijsheid in de 21e eeuw naast het leren lezen, rekenen en schrijven een belangrijk onderdeel van het onderwijs.

Hoe eerder, hoe beter

Hoe eerder kinderen leren mediawijs te zijn, des te beter. Computers, tablets, smartphones en televisie zijn tenslotte niet meer weg te denken uit het dagelijks leven. Het resultaat is dat kinderen steeds meer tijd besteden aan deze schermmedia. Het mediagebruik van kinderen kan voor ouders en opvoeders anno 2018 tot lastige situaties leiden. Aan de ene kant staan ouders en opvoeders hun kinderen vaker en langer toe om op tablets en computers te spelen, zelfs tot in de slaapkamer. Aan de andere kant zijn ouders er ook van overtuigd dat media geen ‘must’ voor hun kinderen zijn en vinden ze dat kinderen beter iets anders kunnen doen, zoals buitenspelen.

Digital naives

Kinderen en jongeren groeien dus op in een wereld waar het internet altijd heeft bestaan. Volwassenen gaan er daarom vaak vanuit dat jongeren nieuwe technieken automatisch begrijpen. Vanuit dit perspectief worden zij gezien als ‘digital natives’ ofwel ‘digitale autochtonen’, een term die in 2001 werd geïntroduceerd door Marc Prensky. Dit hoeft echter niet te betekenen dat alle jongeren zich bewust, kritisch en actief in het medialandschap kunnen voortbewegen. Uit de Monitor Jeugd en Media 2017 blijkt bijvoorbeeld dat jongeren minder digitaal vaardig zijn dan ze zelf denken. Jongeren beoordelen hun eigen vaardigheden meestal met ‘goed’, maar in de praktijk blijkt hun niveau een stuk lager te liggen. Zo hebben de meeste jongeren bijvoorbeeld moeite met het inschatten van de betrouwbaarheid van bronnen op internet. Een competentie die onder andere van belang is bij het herkennen van nepnieuws.

In plaats van ‘digital natives’, kunnen we beter spreken van ‘digital naives’ (digitale naïevelingen). Als het gaat om de snelle technologische veranderingen en de vaardigheden die hierbij komen kijken, zijn jongeren in veel gevallen minder goed geïnformeerd dan vaak wordt gedacht. Zo hebben nieuwe media de manier waarop we samen werken en leven enorm veranderd: een ontwikkeling die in de nabije toekomst alleen nog maar sterker door zal zetten. Om jongeren hier goed op voor te bereiden is het dus van belang dat zij vaardiger worden in het omgaan met ict, maar ook vertrouwd raken met vaardigheden zoals informatievaardigheden, communiceren, probleemoplossend vermogen en kritisch denken, oftewel de zogeheten 21ste eeuwse vaardigheden.

Voor de klas

Als we jongeren mediawijs willen maken, verwachten we natuurlijk ook van (toekomstige) leerkrachten dat ze mediawijze lessen geven, dat ze zichzelf mediawijs gedragen én dat ze de nieuwste technologieën integreren in hun lessen. Maar mediawijsheid integreren in de klas vormt voor veel leerkrachten een struikelblok. Zo ook voor toekomstige leerkrachten die nu op de pabo zitten aangezien er helaas nog onvoldoende aandacht wordt besteed aan de mediawijsheidcompetenties. En dat terwijl bekwaamheid op deze gebieden juist hard nodig is om afwisselend onderwijs aan te bieden. Dit gebrek werkt door in de beroepspraktijk: afgestudeerde leerkrachten blijken vaak niet competent genoeg in het omgaan met, het begrijpen van, en het strategisch inzetten van (digitale) media in de lespraktijk.

Samen aan de slag

Kortom, het onderwijs is (naast thuis) dé plek om kinderen en jongeren te leren omgaan met media en om ze op te voeden tot mediawijze – en dus digitaal geletterde burgers. Door samen structureel met mediawijsheid aan de slag te gaan, groeit het bewustzijn over de rol, de betekenis en de waarde die media en technologie vandaag en in de toekomst hebben voor individuen en de maatschappij. Het vergroten van mediawijsheid is dus geen kwestie van losse impulsen; het vereist een structurele aanpak.

Om scholen op weg te helpen bij het ontwikkelen van zo’n structurele aanpak, heeft Cubiss een doorgaande lijn ontwikkeld. Hierbinnen zijn vijf publicaties verschenen:

De publicaties staan vol met praktische tips, voorbeelden en weetjes rondom mediawijsheid. Het doel van deze doorgaande lijn mediawijsheid is om het mediabewustzijn en mediavaardig zijn te ontwikkelen bij kinderen, leerkrachten en ouders.

Het bericht Mediawijsheid integreren in de klas een struikelblok? verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
https://www.mediawijzer.net/mediawijsheid-integreren-in-de-klas-een-struikelblok/feed/ 0
‘Wat je kecht ben jezelf’ https://www.mediawijzer.net/wat-je-kecht-ben-jezelf/ https://www.mediawijzer.net/wat-je-kecht-ben-jezelf/#respond Thu, 18 Jan 2018 13:09:00 +0000 https://www.mediawijzer.net/?p=77567 Rapper Boef is de afgelopen week veel in het nieuws gekomen door zijn uitspraak over vrouwen. Hij bood zijn excuses aan, maar niemand nam dit serieus. Er werd zelfs opgeroepen om Boef te boycotten. Is ‘terugpesten’ wel een juiste manier om hiermee om te gaan? Hoe kan je iemand ter verantwoording roepen?

Het bericht ‘Wat je kecht ben jezelf’ verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
Waarschijnlijk hoef ik niet te herhalen wat rapper Boef heeft gezegd en wat het teweeg heeft gebracht, maar ik doe het toch even. De auto van Boef was stuk, hij en Nasr de Barber kregen een lift van drie meiden. Hij noemde ze kechs, straattaal voor hoeren. In een vlog daarop maakte hij het voor velen alleen maar erger toen hij uitlegde waarom deze meiden volgens hem kech zijn: ‘ze gaan naar nachtclubs en dragen korte rokjes. Een goede vrouw zit thuis en luistert naar haar ouders.’ Zelf is hij bij een oom opgegroeid, maar dat terzijde. Daarna bood hij zijn excuses aan, dat niemand serieus nam. Het riep nogal wat op in Nederland en het één na het andere optreden werd uit verontwaardiging afgelast.

Het is van de zotte wat hij zei en ook mij raakte het diep hoe respectloos hij spreekt over vrouwen, notabene zijn redders in nood. Hij zou ze als helden moeten prijzen, omdat ze twee mannen meenamen. Ik persoonlijk had het niet aangedurfd.

Oproep tot boycot

Maar wat mij ook raakt is de hetze, de oproepen tot boycot. Ik vind het eng, het publiekelijk uitkotsen van mensen. Het doet me denken aan de schandpaal, aan steniging, aan heksenverbrandingen, enzovoort. Al die vormen van terechtstelling zijn in het Westen afgeschaft. Wij noemen dat beschaving. Sterker nog, het Westen laat zich daarop voorstaan. Maar het is blijkbaar maar een dun laagje, die Westerse beschaving. Shamen en blamen vinden online hun weg. Kennelijk zit het in de mens om daar met zijn allen genoegdoening uit te halen. Via sociale media, gaat het als een malle. Online meningen en verwensingen vallen over elkaar heen en versterken elkaar. Het groepsproces dat internet heet in volle actie. Geen gesprek, geen nuance, geen rust. Dat vind ik eng.

Terugpesten geen oplossing

Nu Eurosonic Noorderslag Boefs optreden niet heeft gecanceld, gaat er een oproep rond voor een ‘Boefbierdouche’. Los van het feit dat spontane bierdouches traditie zijn, vind ik een heuse oproep een bizarre wending. In mijn gastlessen pleit ik ervoor dat de pester niet teruggepest wordt. Het is geen oplossing, je draait de rollen alleen maar om. De oplossing zit niet in het probleem, maar daaronder. Ik onderzoek in de les wat de pester drijft, wat er nodig is om de veiligheid onderling te herstellen en daar kom ik altijd met de leerlingen uit. Helaas is de collectieve (online) verontwaardiging rondom Boef zo groot, zó zelfbevestigend, dat er voor rede geen ruimte lijkt, maar wel voor vergelding.

Maar hoe geef je nou wel grenzen aan? Hoe kom je wel tot rede? Hoe roep je dan wel iemand ter verantwoording?

Ruimte om te veranderen

Zijn management had zich direct moeten uitspreken en Boef ter verantwoording moeten roepen. Zijn ‘sorry’ was te slap om te accepteren. Boef had en zal zich beter uit moeten spreken. Hij zou aan tafels aan kunnen schuiven, bij DWDD, Jinek of De Nieuwe Maan. We willen zien dat hij bereid is om nader tot ons inzicht te komen en wij, het publiek, moeten hem die ruimte geven. Want als wij dat niet doen, worden de verschillen alleen maar groter. Er moet ruimte zijn om te veranderen. Want anders draait de situatie zich om en is het publiek degene die ter verantwoording geroepen moet worden. En met zijn allen passen we niet om die tafel.

‘Wat je kecht ben je zelf’

De sterkste quote over dit gebeuren zag ik op twitter. Van @MerelMorre, voormalig stadsdichter van Eindhoven: ‘Wat je kecht ben je zelf’. En zo is het maar net, welke doktoren, politieke kopstukken hebben zich in studentenverenigingen niet laatdunkend over vrouwen uitgesproken? Waarschijnlijk en naar ik mag hopen, zijn zij nu een andere mening toegedaan. En kennelijk hebben zij daar ruimte voor gekregen. Toch? Enfin. Ik kan zelf er maar één ding op zeggen, voor de optredens waar Boef niet geweerd is: ‘Wie zonder zonde is, werpe het eerste bier.’

P.S. En voor Boef en Nasr: Luister eens naar Bert en Ernie, die hebben een fantastisch nummer:
“Panne panne panne,
pech pech pech,
als we niet geholpen worden
komen we hier nooit meer weg.”

Het bericht ‘Wat je kecht ben jezelf’ verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
https://www.mediawijzer.net/wat-je-kecht-ben-jezelf/feed/ 0
Leven als op een vliegveld https://www.mediawijzer.net/leven-als-op-een-vliegveld/ https://www.mediawijzer.net/leven-als-op-een-vliegveld/#respond Wed, 17 Jan 2018 12:20:23 +0000 https://www.mediawijzer.net/?p=77533 Het internet begint steeds meer te lijken op een vliegveld. Niet alleen door de alomaanwezige surveillance, maar ook door de manier waarop advertenties al onze aandacht proberen op te eisen. Moeten we aan de slag met een recht om niet aangesproken te worden?

Het bericht Leven als op een vliegveld verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
Het internet begint steeds meer te lijken op een vliegveld. Niet alleen door de alomaanwezige surveillance, maar ook door de manier waarop advertenties al onze aandacht proberen op te eisen. Moeten we aan de slag met een recht om niet aangesproken te worden?

De titel van dit verhaal heb ik te danken aan Marleen Stikker van de Waag. Zij gebruikt die metafoor stikker over het internet als vliegveld om te laten zien hoe het internet veranderd is. Van een open plek zonder centrale regels, naar een plek waar je —omdat alles permanent opgeslagen wordt— je gedrag gaat aanpassen aan een onzichtbare gedragscode.

Het vliegveld als een wereld waarin we, vanwege het vermeende dreigingsniveau, accepteren dat we onze normale rechten opgeven en de overheid steeds dichterbij laten komen. De nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, de Wiv 2017, verbreedt die vliegveldmentaliteit naar de hele maatschappij.

We zeggen “sorry” tegen alle vissers

Ik noem de wet bewust geen sleepnet wet. Toen ik namelijk een paar maanden geleden met de woordvoerder van de AIVD sprak, legde ze mij uit dat ze het bij de diensten geen goede term vinden. Niet omdat het geen adequate beschrijving zou zijn van de nieuwe bevoegdheden van de geheime diensten. Nee, we moeten volgens de AIVD de term niet gebruiken omdat het onze vissers te kort doet. Die vissen namelijk allang niet meer met een sleepnet, maar doen dat juist heel gericht. Dus bij deze:

leven als op een vliegveld

Bits of Freedom zegt sorry tegen alle vissers

Maar het is en blijft natuurlijk wel een sleepnet. Dat we deze wet nu nogmaals serieus ter discussie kunnen stellen hebben we te danken aan de vijf studenten die door keihard campagne te voeren ervoor hebben gezorgd dat we in maart een referendum over de wet gaan hebben. Wat ons betreft is het helder: een “nee”-stem op het referendum is een stem voor een betere wet.

Maar genoeg over de nieuwe wet op de geheime diensten. Vandaag wil ik een andere manier uitlichten waarop ons leven steeds meer begint te lijken alsof we permanent op een vliegveld zijn. De manier waarop onze ervaring door advertenties wordt vormgegeven.

Het vliegveld als advertentieruimte

Elke keer als ik op een vliegveld ben verbaas ik me weer over de heftigheid waarmee geprobeerd wordt om mijn aandacht te trekken.

Het vliegveld is zoals de reclameprofessionals zeggen een “high dwell time environment, delivering a captive audience.” Anders gezegd: je moet er altijd lang wachten en je kunt geen kant op. En dus mag geen enkel oppervlak onbenut blijven. Daarom vind je tegenwoordig zelfs reclame op de bagageband, reclame op de bakjes die met je spullen door de scanner moeten en reclame op de boarding pass die je thuis print. In Canada zijn er zelfs ge-brande parkeerplekken waar je alleen maar met een Lexus mag staan. Dat leidde tot een relletje omdat ze voor het maken van de Lexus-plekken de parkeerplaatsen voor minder valide mensen hadden verplaatst naar een minder gunstige plek.

De wapenwedloop voor aandacht

Ook buiten het vliegveld is de wapenwedloop tussen de aandachttrekkers in volle gang. Banksy legde al meer dan tien jaar geleden de vinger op de zere plek. Hij samplede een tekst over adverteerders en maakte er dit van:

They leer at you from tall buildings and make you feel small. They make flippant comments from buses that imply you’re not sexy enough and that all the fun is happening somewhere else. They have access to the most sophisticated technology the world has ever seen and they bully you with it. [..] They have rearranged the world to put themselves in front of you.

Door de advertenties weg te halen —zoals in het fotoproject van Nicolas Damiens— valt het pas op hoe vervuild ons visuele blikveld is met advertenties. En dit is echt niet alleen het geval in Tokyo. Damiens had zo’n foto ook gewoon hier op Amsterdam Centraal kunnen maken.

Dankzij Exterion en met instemming van de NS staat het daar vol met reclamezuilen met bewegend beeld, die zijn volgens onderzoekers namelijk 52% beter zichtbaar. Die reclamezuilen hebben een camera om te kijken of de kijker wel met aandacht kijkt. Die camera’s staan inmiddels schijnbaar uit. Niet omdat we niet achtervolgd willen worden door advertenties die in de nabije toekomst gezichtsherkenning gaan doen en dan aan Facebook gekoppeld kunnen worden om de offline en online advertentiemarkt bij elkaar te brengen. Nee, ze staan “voorlopig” uit omdat Exterion betreurt dat er discussie ontstaan is over de camera’s omdat zij —daar komt ie— “niet goed genoeg hebben gecommuniceerd.”

Aandacht en internetvrijheid

Je kunt nu denken: “So what, Hans?! Wat heeft dit verhaal met privacy en met internetvrijheid te maken?” Ik vertel dit verhaal omdat we volgens mij structureel de waarde en het belang van onze aandacht onderschatten. En dat zorgt ervoor dat we geen goed antwoord kunnen formuleren op de manier waarop het web stuk wordt gemaakt door het compleet dominante businessmodel, een businessmodel dat is gebaseerd op data verzamelen en het produceren van advertenties.

Om met dat businessmodel te beginnen. Het web is een compleet gecommercialiseerde ruimte geworden. In het wetenschappelijke artikel uit 1998 waarin Larry Page en Sergey Brin Google aan de wereld voorstelden vonden de heren nog dat advertenties en zoekmachines nooit goed samen zouden kunnen gaan. Ze schepten op over hun resultaat voor de zoekterm “cellular phone”, namelijk een artikel over het effect van bellen op rijgedrag. Een zoekmachine met advertenties zou volgens hen nooit de drijfveer hebben om dat resultaat bovenaan te tonen. Hieronder wat je nu te zien krijgt als je op Google zoekt naar “cellular phone”. Bijna de helft van de visuele ruimte is ingenomen door advertenties en veel meer dan de helft van het datagebruik wordt ingenomen door het schier oneindige aantal manieren waarop Google ons tracked. Dit voorbeeld is echt symptomatisch voor de huidige stand van zaken op het web. Het maakt de internetplatforms niet uit naar wat je kijkt. Zolang je maar kijkt. We accepteren die stand van zaken op het internet, of breder gezegd: in de publieke ruimte, omdat we onze eigen aandacht onderwaarderen.

leven als op een vliegveld

De zoekresultaten bij Google voor ‘cellular phone’

Onvoldoende waardering voor onze eigen aandacht

In de introductie van zijn boek “The World Beyond Your Head” maakt Matthew B. Crawford een analyse van hoe we op dit moment met aandacht omgaan. Hij was geïnspireerd om dit boek te schrijven toen hij tijdens het betalen, tussen het invoeren van zijn pincode en de bevestiging van de betaling, geconfronteerd werd met een advertentie.

Volgens hem is onze aandacht iets heel intiems. Het bepaalt wat reëel voor ons is, dat wat we in ons bewustzijn hebben. In feite gebruiken bedrijven als Google, Facebook en Amazon onze aandacht voor hun commerciële doelstellingen. En omdat je maar een beperkte hoeveelheid aandacht hebt, ziet Crawford dit niet als het scheppen van nieuwe welvaart, maar als het herverdelen van bestaande welvaart. Van jou, naar de bedrijven in Silicon Valley. Anders gezegd: de tijd die je besteedt aan Facebook is vooral goed voor Facebook en kun je niet nog een keer gebruiken voor je eigen economische of sociaal-culturele activiteiten. Crawford pleit daarom voor een attentional commons, het besef dat aandacht een beperkte en gedeelde bron is die we allemaal nodig hebben. Zoals schone lucht ademen mogelijk maakt, maakt cognitieve stilte —in de zin van: gebrek aan afleiding— denken mogelijk.

Er is de afgelopen tijd gelukkig meer aandacht voor aandacht. Tim Wu, aanjager van netneutraliteit, heeft er net een boek over geschreven en ex-Google filosoof Tristan Harris is een non-profit begonnen met de naam “Time Well Spent“. Hij is van mening dat de grote bedrijven uit Silicon Valley een zero-sum spelletje aan het spelen zijn om zoveel mogelijk van onze beperkte hoeveelheid aandacht op te eisen. Iedereen die weleens langer op Facebook of YouTube heeft gezeten dan ze eigenlijk zouden willen moet dat herkennen. Deze aandachtsrace heeft volgens Harris een aantal negatieve gevolgen. Een belangrijke consequentie is bijvoorbeeld de kwetsbaarheid van onze democratie voor nepnieuws.

Nepnieuws is het resultaat van de manier waarop ons informatie-ecosysteem in elkaar zit. Harris geeft daarbij de technologie de schuld. Maar ik denk, samen met Crawford, dat het probleem elders ligt. We hebben deze aandachtseconomie nog onvoldoende gepolitiseerd. Het is nu een soort Wilde Westen, zonder regels en waar alles nog kan. We zijn ons er nog niet van bewust dat aandacht óók een beperkte bron is, net als schoon water of schone lucht. We moeten dus de politieke beslissing nemen om die beter te beschermen. Zowel offline als online. In São Paulo hebben ze laten zien dat dat kan.

São Paulo, de stad zonder advertenties

Burgemeester Gilberto Kassab maakte daar in 2007 zijn wet voor een schone stad. Hij zag die wet als noodzakelijk om vervuiling van water, lucht, geluid en het visuele domein tegen te gaan. Hij begon met dat visuele domein: billboards, videoschermen, advertenties op bussen, op gebouwen, etc. werden allemaal verboden. De politiek won van de adverteerders, met de steun van een merendeel van de bevolking. Bedrijven moesten andere manieren gebruiken om klanten te vinden en kwamen er zelfs achter dat die manieren vaak beter werkten dan de billboards. Er was opeens letterlijk de ruimte om grootstedelijke problematiek op een nieuwe wijze aan te pakken.

Het recht om niet aangesproken te worden

Misschien heeft Crawford gelijk als hij zegt dat we het recht op privacy aan zouden moeten vullen met een right to not be addressed, een recht om niet aangesproken te worden. Misschien kunnen we dan onze aandacht besteden aan gedeelde belangen en daarmee een internet bouwen waar het prettig vertoeven is. Een internet dat niet de karakteristieken heeft van een vliegveld. Bits of Freedom heeft daar in ieder geval zin in.


Dit is een bewerkte versie van de speech die Hans de Zwart gaf op de Big Brother Awards 2017, op maandag 11 december 2017 in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Dit artikel verscheen eerder op www.bof.nl. Licentie: CC BY-NC-SA 4.0.


Overige achtergrondinformatie:

Het bericht Leven als op een vliegveld verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
https://www.mediawijzer.net/leven-als-op-een-vliegveld/feed/ 0
Hoe word je als leraar mediawijzer? https://www.mediawijzer.net/hoe-word-je-als-leraar-mediawijzer/ https://www.mediawijzer.net/hoe-word-je-als-leraar-mediawijzer/#respond Thu, 11 Jan 2018 08:41:32 +0000 https://www.mediawijzer.net/?p=77016 Ruim 45% van de leerkrachten die meededen aan de MediaMasters Game gaven interesse te hebben in bijscholing over mediawijze onderwerpen. Om aan deze behoefte tegemoet te komen, en hen zelf de tijdrovende zoektocht te besparen, is er het dossier 'Een mediawijze leraar' (po, vo en mbo) op mediawijsheid.nl. 

Het bericht Hoe word je als leraar mediawijzer? verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
Ruim 45% van de leerkrachten die afgelopen editie meededen aan de MediaMasters Game gaven na afloop aan interesse te hebben in bijscholing over mediawijze onderwerpen. Om aan deze behoefte tegemoet te komen, en hen zelf de tijdrovende zoektocht te besparen, gingen we op zoek naar beschikbaar lesmateriaal voor leraren (po, vo en mbo). Het resultaat vind je in het dossier ‘Een mediawijze leraar‘ op mediawijsheid.nl. 

Mediawijsheid is een groeiend thema in het onderwijs. Voor leraren is dan ook een belangrijke rol weggelegd bij het mediawijzer maken van kinderen en jongeren. In toenemende mate wordt van hen verwacht dat ze zelf ook digitale competenties en vaardigheden hebben.

Handboek Digitale Geletterdheid

Dat wordt ook onderschreven in het nieuw verschenen Handboek Digitale Geletterdheid van Kennisnet. Daarin lezen we: “Het implementeren van digitale geletterdheid heeft consequenties voor het personeelsbeleid. […] Zo is een veelgehoorde klacht van leerlingen dat hun leraren digitaal niet goed onderlegd zijn.”

Vinden leraren dat zelf ook? Wij vroegen ze in welke mate zij behoefte hebben aan bijscholing.

MediaMasters Game

Steevast horen wij na afloop van de Week van de Mediawijsheid: “Ik heb zelf ook weer zoveel geleerd!” Dat was aanleiding om dit jaar nader onderzoek te doen naar die behoefte. Van de 871 leerkrachten (benaderd omdat zij in november 2017 meededen aan de MediaMasters Game) gaf bijna de helft aan:

  • Ik vind het belangrijk dat je als leerkracht goed op de hoogte blijft van de ontwikkelingen [op het gebied van mediawijsheid, red.]
  • Met die informatie [voor leerkrachten, red.] kan ik mijn leerlingen beter begeleiden
  • Er valt altijd wat bij te leren
  • Er verandert veel, ik moet wel een beetje bijblijven
  • Het is goed om op de hoogte te blijven

De docenten die geen behoefte hadden aan bijscholing gaven aan óf voldoende mediawijs te zijn, óf geen tijd te hebben voor bijscholing.

Om iedereen (basisonderwijs, voortgezet en middelbaar onderwijs) de tijdrovende zoektocht naar goed materiaal te besparen, gingen wij op zoek.

» Je vindt het complete overzicht in het dossier ‘Een mediawijze leraar‘ op mediawijsheid.nl

Wat moet een mediawijze leraar kennen / kunnen?

Wanneer ben je als leraar voldoende mediawijs? Sonny Mathura zegt daarover in een interview: “Iedere zichzelf respecterende docent moet bij alle competenties kunnen opereren op niveau 4 van het Mediawijsheid Competentiemodel“.

» Zie ook de speciale uitwerking van het competentiemodel voor leerkrachten po en pabo-studenten (ook bruikbaar voor vo)

We adviseren leraren om dit advies ter harte te nemen en het competentiemodel als leidraad te gebruiken. Onze eigen zoektocht heeft, tot slot, geresulteerd dit stappenplan:

  1. Je niveau bepalen – weten waar je staat
  2. Een mediawijze leraar worden – een training, een cursus of een workshop volgen
  3. Mediawijs (bij)blijven – een positief-kritische houding ten opzichte van media ontwikkelen
  4. Je lessen verrijken met media – de creatieve mogelijkheden van nieuwe mediatools ontdekken
  5. Lessen mediawijsheid geven – structureel aandacht besteden aan mediawijsheid

» Alle beschikbare materialen binnen deze 5 stappen zijn te vinden in het dossier ‘Een mediawijze leraar‘ op mediawijsheid.nl

Het bericht Hoe word je als leraar mediawijzer? verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
https://www.mediawijzer.net/hoe-word-je-als-leraar-mediawijzer/feed/ 0
10 tips voor een goed digitaal leven https://www.mediawijzer.net/10-tips-goed-digitaal-leven/ https://www.mediawijzer.net/10-tips-goed-digitaal-leven/#respond Wed, 10 Jan 2018 16:12:07 +0000 https://www.mediawijzer.net/?p=77504 Media in het algemeen en digitale media in het bijzonder zijn onvermijdelijk en onmisbaar. Wat we in en met media doen heeft gevolgen voor de werkelijkheid offline. Dat geeft ons macht. De vraag is nu wat we met deze communicatiemacht en de daarbij horende verantwoordelijkheid gaan doen. Daarom geeft blogger Mark Deuze 10 tips voor een goed digitaal leven.

Het bericht 10 tips voor een goed digitaal leven verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
Media zijn voor ons als wat water is voor vissen. Media in het algemeen en digitale media in het bijzonder zijn onvermijdelijk en onmisbaar. Wat media zo bijzonder maakt, is de kans die de technologie ons biedt om samen vorm te geven aan de wereld waarin we leven. Wat we in en met media doen heeft gevolgen voor de werkelijkheid offline. Dat geeft ons macht. De vraag is nu wat we met deze communicatiemacht en de daarbij horende verantwoordelijkheid gaan doen. In dit artikel geef ik je daarom tien tips voor een gelukkig en gezond leven in media.

Het is niet zo dat media goed of slecht voor ons zijn. De vraag is wat we eigenlijk willen van onze wereld en wat we bereid zijn daarvoor te doen. We moeten media daarbij gebruiken als gereedschap waarmee we kunnen werken in plaats van als een prothese waarvan we afhankelijk zijn. Dit alles is de basis van mijn argument en verhaal in Leven In Media, een boek dat in december 2017 verscheen bij Amsterdam University Press.

Het klinkt wat optimistisch en dat is een bewust gekozen perspectief: eentje die uitgaat van kansen en wat we kunnen doen, in plaats van bedreigingen en hoe we gemanipuleerd en gestuurd worden. Maar een ander geluid is nodig, vooral omdat 2017 een jaar was waarin we wel elke week ergens konden horen, lezen of zien dat media de meest vreselijke gevolgen voor ons zouden hebben: kunstmatige intelligentie en big data maken mensen overbodig, surveillance berooft ons van onze identiteit, er is een eindeloze stroom aan fakenieuws, laptops en mobieltjes in de slaapkamer beroven ons van slaap en seks en ga zo maar door. Ook 2018 begint weer met nieuwsberichten over smartphoneverslaving en stoornissen die het gevolg zouden zijn van overmatig computerspelletjes spelen. Mediagevaar is een mediahype.

Los van inhoudelijke kritiek op al deze veronderstellingen – die geen van allen gelden voor de meeste mensen, waarbij media over het algemeen geen causale factor is en waarvan vaak ook precies het tegenovergestelde waar is – is het toch zinvol om het nieuwe jaar in te gaan met een gezonde, kritische en creatieve houding ten opzichte van alle media in ons leven.

Een gelukkig en gezond leven in media

Daarom tien tips voor een gelukkig en gezond leven in media. Deze tips gaan uit van onze individuele verantwoordelijkheid. Dat wil zeker niet zeggen dat het onderwijs, de overheid en het zakenleven buiten schot blijven in deze discussie. Los van alle maatschappelijke ontwikkelingen hebben we ook een dagelijks leven te leiden, en daarvoor zijn deze tien tips bedacht en bedoeld.

1. Vergeef jezelf

Media zijn moeilijk. Hebben we net de handleiding en spelregels van een apparaat of platform in de vingers, komt er een update of alternatief waarmee alles weer opnieuw begint. Media zijn verleidelijk en makers en ontwikkelaars zijn er erg goed in ons te verleiden. Media zijn ervaringsmachines waarin we ons makkelijk kunnen verliezen. Dat is niet erg of gevaarlijk – het is vooral heel menselijk dat dit ons overkomt. Over het algemeen heeft dat geen grotere gevolgen dan dat je een keer wat minder slaapt of zo nu en dan niet goed oplet wat er om je heen gebeurt. Vergeef jezelf! Probeer de momenten van jezelf even lekker verliezen in media (door een serie te bingewatchen of een game helemaal uit te spelen) wat zorgvuldiger te plannen.

2. Technorealisme: neem een realistische houding aan

Ervaringen in media zijn niet nep of onnatuurlijk simpelweg omdat de kennis en informatie in media via technologie bij ons komt. Het tegenovergestelde klopt ook: iets wat je mee maakt in media is niet noodzakelijkerwijs beter dan wat je zonder apparaten kunt waarnemen. Techno-optimisme en –pessimisme zijn vormen van intellectuele luiheid. Een realistische houding begint met het erkennen dat alles wat we weten van onszelf, elkaar en de wereld om ons heen wel op de een of andere manier gevormd is door media. Dat betekent niet dat niets meer te vertrouwen is. We moeten juist waken voor een samenleving gebaseerd op wederzijds wantrouwen. Beter is elkaar te blijven opzoeken – vooral andersdenkenden en mensen met achtergronden verschillend van jezelf.

3. Geef media niet teveel magie

De gemiddelde mediagebruiker weet eigenlijk niet hoe media precies werken. Hoe komt het nieuws tot stand? Hoe wordt een film gemaakt? Wat komt er allemaal bij kijken om een computerspel te ontwikkelen? Hoe zit de hardware en software van internet en sociale media in elkaar? Wat zit er allemaal aan de binnenkant van je smartphone en waar komt die elektronica vandaan? De meeste mensen weten het niet. Media zijn daarom magisch: we stoppen er van alles in – gevoelens, informatie, verwachtingen – en er komt als bij toverslag van alles uit – ervaringen, kennis, inhoud. De zwarte doos die media voor ons is werkt echter nooit perfect: de technologie is rommelig, wispelturig, charismatisch en onbetrouwbaar – net zoals wij dat zijn. Hou dus op media grote macht toe te kennen, maar sla niet door naar onderschatting. Just deal with it.

4. Besef: niets is nieuw

Nieuwe media bestaan niet. Alle media zijn versies van oudere media. Media werken als een versterker en vergrootglas voor onze gedragingen, gevoelens en gedachten. Het gesprek dat de samenleving met zichzelf heeft in media is als het geroezemoes in een overvol café tijdens carnaval in het zuiden des lands, alleen dan met miljoenen deelnemers. De thema’s van dat gesprek zijn zo oud als de mensheid zelf. Het is daarom een valkuil voor ons om te denken dat een nieuw apparaat (zoals de laatste iPhone) of een nieuwe dienst (zoals een nieuw online netwerk) op korte termijn van alles gaat veranderen. Aan de andere kant: op de lange termijn spelen media een enorm belangrijke rol in de manier waarop we ons leven organiseren en hoe we ons tot elkaar verhouden. Een historisch besef is daarom erg handig voor een goed begrip van media.

5. Doe iets anders met of juist zonder media

Probeer alles een keer uit. Download toffe spellen, lees alles wat los en vast zit, laat je kind met een tablet spelen, ontdek nieuwe muziek, maar… don’t overdo it. Er is over het algemeen niet zoiets als ‘te veel’ of ‘te weinig’ media gebruiken. Denk aan schermtijdregels voor kinderen: het lijkt goed ouderschap, maar als het een excuus is om niet met je kind mee te kijken, te spelen en het samen daarover te hebben is het zinloos. Wat zinvol is: neem zo nu en dan een nieuwsvakantie, doe een weekje digitale detox, vraag ook eens iemand uit zonder Tinder, mail in plaats van app, schrijf een brief in plaats van mail, bel in plaats van schrijf, klop eens aan. Media worden pas machtig als we ze voor lief nemen en ze in de plaats komen van andere handelingen en ervaringen.

6. Besef wat je maakt

Het is goed om te beseffen dat vroeger, tot aan het eind van de vorige eeuw, media gebruiken over het algemeen gelijk stond aan media consumeren. Dat wil zeggen: we luisterden, lazen en keken media. Tegenwoordig is bijna al ons mediagebruik productief: we maken media als we media gebruiken. Dat betekent aan de ene kant dat we enorm veel informatie over onszelf delen in media – waar bedrijven als Facebook en Google rijk van worden. Aan de andere kant hebben we daardoor tegenwoordig veel meer mediamacht dan ooit. Het wordt tijd die macht te gebruiken! What did you make today?

7. Maak jezelf (media)wijzer

Nederland is wereldwijd een voorloper op het gebied van de ontwikkeling in mediawijsheid en competenties – zowel voor het onderwijs als voor ouderschap en het alledaagse leven in media. En al deze informatie is ook nog eens gratis voorhanden! Kijk eens rond op deze (www.mediawijzer.net) website en lees wat er in het mediawijze netwerk gebeurd, check de dossiers op Mediawijsheid.nl met relevant aanbod of download het Handboek Digitale Geletterdheid van Kennisnet. Ignorance is no excuse.

8. Speel op het web

Het is waar dat in een digitale omgeving steeds meer bepaald wordt door algoritmes: statistische formules die op basis van jouw gegevens, gekoppeld aan de data van talloze andere mensen, je van alles voorschotelen (of juist de toegang ontzeggen). Het hoeft alleen niet zo te zijn dat we daardoor overgeleverd zijn aan telecocons en filter bubbles: gebruik bijvoorbeeld sites als Iens en Booking en Momondo om jezelf te oriënteren maar reserveer bij het restaurant, het hotel en de vliegmaatschappij zelf. Zoek zo nu en dan naar hele rare of uitzonderlijke dingen zodat de reclames en aanbevelingen die je overal op internet ziet zich duidelijk geen raad meer met je weten. Hang ook eens op andere plekken rond online – vooral plekken waar mensen met elkaar praten waar je het niet mee eens bent of die je in je vriendenkring nooit tegenkomt. Dit is ook nog eens goed voor diversiteit.

9. Lees over media

Er zijn de laatste jaren allerlei bijzondere boeken verschenen in Nederland over hoe we een goed digitaal leven kunnen leiden. Vanzelfsprekend hoop ik dat je ook mijn boek – Leven In Media (uitgegeven in 2017 door Amsterdam University Press) – een kans geeft. Mijn collega’s aan de Universiteit van Amsterdam Patti Valkenburg en Jessica Taylor Piotrowski publiceerden dat jaar hun genuanceerde standaardwerk over jongeren en media Plugged In: HowMedia Attract And Affect Youth (uitgegeven door Yale University Press, gratis beschikbaar als download). Van onze Vlaamse collega Katleen Gabriels verscheen vorig jaar ook haar prijswinnende boek Onlife: Hoe De Digitale WereldJe Leven Bepaalt (uitgever: Lannoo).

De Nederlandse journalistiek kent enkele auteurs die regelmatig sterk werk over de rol van media in de samenleving afleveren. Daarbij springt eruit Je Hebt Wel Iets Te Verbergen van De Correspondent-journalisten Maurits Martijn en Dimitri Tokmetzis (uit 2016) en Is Daar iemand? Hoe De Smartphone Ons Leven Beheerst van NRC-journalist Wouter van Noort (De Bezige Bij, 2017).

Meer persoonlijke en originele bespiegelingen over het medialeven zijn te vinden in: Zwemmen In De Oceaan: Berichten Uit Een Postdigitale Wereld van Miriam Rasch (De Bezige Bij, 2017) en On/off van Sidney Vollmer (Nijgh & Van Ditmar, 2017). Vollmer en Rasch kijken vooral naar zichzelf, waarbij Vollmer een pleidooi voor introspectie en meditatie houdt en Rasch zich wat gemakkelijker laat gaan op de golven van media.

Boeken die vooral waarschuwen voor media zijn er ook. Belangwekkende titels zijn: Digiziek: Pleidooi Voor Offline Leven van Manfred Spitzer (Atlas Contact, 2016); Kleine Filosofie Van Digitale Onthouding van Hans Schnitzler (Bezige Bij, 2017). Internationaal is de bestseller Irresistible van marketingprofessor Adam Alter (Penguin, 2017) een leesbaar boek over de manier waarop de media-industrie consumenten subtiel prikkelt en manipuleert om telkens terug te komen voor meer media. Alter voorziet, net zoals Spitzer en Schnitzler, mediaverslaving. Hoewel het wetenschappelijk bewijs voor deze analyses dun (en tegenstrijdig) is, is het pleidooi van deze auteurs voor een kritische en bewuste grondhouding ten opzichte van media aanbevelenswaardig.

10. Kijk naar mediakunst

Kunstenaars zijn in feite de beste bronnen voor bespiegelingen, perspectieven, mogelijkheden en kansen wat betreft hoe ons leven in een mediawereld eruit ziet en kan zien. Op het gebied van mediakunst is Nederland een pioniersland. Zo zijn er tal van bijzondere jaarlijkse festivals waar de mix van kunst, media, technologie en creativiteit centraal staat: gogbot (Enschede), Incubate (Tilburg), maff (Almelo), TodaysArt (Den Haag), Impakt (Utrecht), strp en glow (Eindhoven), Media Art Festival (Leeuwarden), fiber en Sonic Acts (Amsterdam), en Playgrounds (verschillende steden). Ga daar naartoe!

Heb je zelf ook een goede tip? Ik lees ‘m graag terug in de reacties hieronder.

Het bericht 10 tips voor een goed digitaal leven verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
https://www.mediawijzer.net/10-tips-goed-digitaal-leven/feed/ 0
Het jaar in blogartikelen: 9 leestips van het Mediawijzer.net team https://www.mediawijzer.net/het-jaar-in-blogartikelen-9-leestips/ https://www.mediawijzer.net/het-jaar-in-blogartikelen-9-leestips/#respond Thu, 28 Dec 2017 05:00:46 +0000 https://www.mediawijzer.net/?p=77433 In 2017 kwamen er op Mediawijzer.net zo’n 130 blogartikelen online over uiteenlopende mediawijsheid onderwerpen. Bloggers uit alle uithoeken en werkvelden delen op het blog hun visie, ervaringen en ideeën. 9 persoonlijke leestips van het Mediawijzer.net team.

Het bericht Het jaar in blogartikelen: 9 leestips van het Mediawijzer.net team verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
In 2017 kwamen er op Mediawijzer.net zo’n 130 blogartikelen online. Van privacy tot sexting en van nepnieuws tot digitaal detoxen: vele mediawijze onderwerpen kwamen regelmatig in het nieuws en waren voor het netwerk aan de orde van de dag. Bloggers uit alle uithoeken en werkvelden delen op het blog hun visie, ervaringen en ideeën. In dit artikel vind je de persoonlijke leestips van het Mediawijzer.net team.

Gemma Steeman, sr. (web)redacteur:
Mijn leestip is een artikel over het jeugdboek WWW.wat. De echte leestip is natuurlijk het boek zelf 🙂

WWW.wat is een mooi vormgegeven en inhoudelijk sterk kinderboek bomvol belangrijke weetjes over internet en mediawijsheid. Het boek leert kinderen (vanaf 10 jaar) in 70 vragen hoe media werken en hoe ze mediawijzer kunnen worden. Ze krijgen antwoord op vragen als:

  • Wie heeft het internet uitgevonden?
  • Kunnen alle mensen tegelijkertijd surfen?
  • Zijn er boeven op internet?
  • Wanneer is je wachtwoord veilig?
  • Is alles wat op internet staat waar?
  • Kunnen vreemden mij zien via de webcam?
  • Zijn hackers gevaarlijk?
  • Hoe kan ik me beschermen tegen cyberpesten?

Omdat ik zelf mocht meewerken aan de redactie van dit boek, heb ik het – toen het eenmaal gedrukt was – aan verschillende mensen laten zien. ​Erg leuk om te merken dat niet alleen vakgenoten enthousiast zijn, maar ook vrienden met kinderen heel positief reageren. Zij zijn vooral blij met de concrete antwoorden op vragen waar ze zelf ook niet altijd het antwoord op weten. Mijn echtgenoot heeft zelfs een hele avond met z’n neus in het boek gezeten omdat ie zoveel nieuwe dingen leerde. Ook de grafisch vormgevers in mijn netwerk werden meteen heel blij, want het boek ziet er echt top uit.

Kortom, voor in het klaslokaal, voor op de leestafel bij huiswerkbegeleiding, voor onder de kerstboom, voor een verjaardag of als cadeautje bij het behalen van een zwemdiploma of een moeilijke toets. Ik gun ieder kind in Nederland dit boek, vandaar dat het mijn leestip is voor jullie. Fijne feestdagen voor iedereen en veel offline en languit-op-de-bank leesplezier!

Merel Willebrands, stagiaire webredactie:
Wilma Westenberg schreef het artikel ‘Beyoncé who? YouTubers zijn de nieuwe idolen van jongeren’ aan de hand van een onderzoek dat zij heeft uitgevoerd om de wereld van jongeren en YouTubers in kaart te brengen. Aangezien YouTube een steeds populairder en belangrijk platform wordt onder jongeren denk ik dat het (vooral voor ouders) een zeer leerzaam artikel is. Wilma legt uit wat voor invloed YouTubers hebben op jongeren en wat de gevaren hiervan kunnen zijn. Ook geeft ze een aantal tips voor ouders. Een echte aanrader dus, vooral als je je wilt verdiepen in de interesses van je kind(eren).

Mimi van Dun, programmamanager communicatie:
Een vlot geschreven stuk door een correspondent op locatie: Maakt Trump handig gebruik van ons gebrek aan mediawijsheid?. Een interessant verhaal over oude en hedendaagse propaganda, het handig inzetten van media als een sleutel voor een ‘verdeel en heers’ tactiek, de invloed op wereldpolitiek en het belang van een gevarieerd medialandschap.

De urgentie van het kunnen begrijpen en analyseren van deze media, oftewel de ‘mediawijze burger’, kun je na het lezen van dit stuk alleen maar beamen.

Met als afsluiter een stukje zelfreflectie en een dromerig idee voor het toekomstige medialandschap. Want dromen doen we toch allemaal zo aan de start van een nieuw jaar?

Saskia Kuijl, webredacteur
Een must-read van het afgelopen jaar is wat mij betreft het artikel ‘De bevooroordeelde robot: hoe blijven we die de baas?’ waarin Gijs Boerwinkel in gesprek gaat met Marleen Stikker (beiden Waag Society) over kunstmatige intelligentie. Dit is een onderdeel van hun serie DO worry, be happy! waarin op genuanceerde manier inzicht gegeven wordt in de toekomst van technologie in onze samenleving. En die nuance is soms hard nodig, blijkt ook uit dit artikel. Kunstmatige intelligentie wordt door veel mensen eng gevonden, want wat als het slimmer wordt dan wij zelf? Dit zorgt voor allerlei doemscenario’s, ook in de media. Hoewel hier natuurlijk best wat inzit en we uiteraard mogen en moéten nadenken over onze toekomst met AI, moeten we ons ook realiseren dat er aan veel van de experimenten met AI waar we onze oordelen op baseren best nog wat op te merken valt. Zorgen maken OK, maar we mogen ook gewoon geboeid zijn en die machines eens voor de gek houden. Lezen dus!

Sarah Hijmans, inhoudelijk producent en eindredacteur MediaMasters:
Even gebruik maken van het gratis wifi van dat koffietentje waar je zo graag zit. Iets dat we allemaal maar al te vaak doen zonder er bewust over na te denken. Maar is dat nu wel zo mediawijs?

Sinds ik meer weet over de risico’s van het gebruik van onbeveiligde wifinetwerken is het gebruik van de hotspot van mijn telefoon enorm toegenomen. Want wat ik natuurlijk koste wat kost moet voorkomen is dat de finalevragen van de MediaMasters Game uitlekken…

Belangrijke informatie dus in het artikel Doe jij aan onveilige wifi? Waarschijnlijk wel, en dit kun je eraan doen waarvan iedereen op de hoogte zou moeten zijn, zeker in 2018!

Micky Devente, community manager:
Weet jij wat er wordt bedoeld met ‘on fleek’? En waar tieners online rondhangen? Voor haar afstudeerproject heeft Daisy onderzoek gedaan naar het online leven van tieners tussen de 10 en 18 jaar. En dat niet alleen: ze maakte er ook een reizende expo van. De caravan representeert de tienerkamer waarin die online wereld zich veelal afspeelt (inclusief een ‘shitwall’ in de wc die ingaat op haatcomments en online pesten). Wat mij betreft een superleuke en creatieve manier om deze online wereld, offline zichtbaar te maken. In haar artikel ‘De online wereld van tieners: een kijkje op hun planeet’ lees je meer over haar onderzoek en hoe zij – met behulp van de input van tieners – de reizende installatie op wielen heeft ontworpen. Een leestip voor wie een kijkje wil nemen in de tienerwereld en op zoek is naar creatieve manieren om het gesprek op gang te brengen tussen verschillende leefwerelden.

Bart Jansen, stagiair MediaMasters:
Iedereen hecht waarde aan een beetje privacy, maar we hebben amper door hoe openbaar ons leven in werkelijkheid is. Dit is vooral te danken aan het internet. In de column ‘Wat weet Google eigenlijk over jou?’ wordt duidelijk uitgelegd hoe Google je misschien wel veel beter kent dan dat je zelf doorhebt. Google weet welke ziekteverschijnselen je hebt, weet precies welke route je neemt en weet waar je bent door het gebruik van Google Maps. Hoe ver gaan bedrijven zoals Google? En hoe ver gaan ze in de toekomst? Een leestip voor iedereen die wat meer te weten wil komen over onze privacy op het internet!

Anne Everloo, communicatiemedewerker campagnes:
Sexting en exposing blijft onder jongeren een hot topic. In het artikel ‘Care, don’t share’ door Jacqueline Kleijer wordt een oproep gedaan om anders te reageren op sexting en op slachtoffers van sexting. Door ouders, leraren en de media wordt vaak gezegd: “Doe het niet, je bent dom als je het doet en het is je eigen schuld.” Dit moet veranderen, de schuld ligt nooit bij het slachtoffer. Ga dan ook in gesprek met je leerlingen, kinderen en vrienden over sexting en exposing. Als je een naaktfoto van iemand ontvangt: wis de foto en stuur de foto niet door.

Heide Goris, relatiemanager:
Offline. Een inmiddels toch echt wel wat belegen term. Maar ik was dit jaar even zonder media toen mijn zoon werd geboren en media voor heel even absoluut geen rol hadden in deze precaire situatie. Dat vacuüm duurde een paar weken, waarna mijn mobiele apparaten weer aan gingen en een rol kregen als medium waarmee ik informatie kon vinden, opvoedvragen kon stellen, mijn verhaal kon doen en via welke ik foto’s kon delen met de geliefden en nieuwsgierigen in onze directe omgeving. Beide situaties (zowel met- als ook even volledig zonder) voelden heel natuurlijk omdat ze pasten bij wat er in mijn leven speelde. Leef ik dan MET media of IN media?

Mark Deuze schreef in zijn blogartikel ‘Mediapaniek is van alle tijden. Op weg naar een goed leven in media’ dat we media kunnen zien als een verlengstuk van onszelf. Het artikel biedt stof tot nadenken over hoe we ons verhouden tot media en wat we in ons leven willen uitbesteden aan media. Leestip voor winterse overdenkingen!

Een mediawijs 2018!

Heb je zelf een blog-idee voor het nieuwe jaar? Mail ons op info@mediawijzer.net of meld je aan als blogger. Fijne feestdagen!

Het programmabureau van Mediawijzer.net is gesloten van 23 decemer t/m 7 januari.

Het bericht Het jaar in blogartikelen: 9 leestips van het Mediawijzer.net team verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
https://www.mediawijzer.net/het-jaar-in-blogartikelen-9-leestips/feed/ 0
Kerstsluiting Mediawijzer.net – Fijne feestdagen! https://www.mediawijzer.net/kerstsluiting-mediawijzer-net-fijne-feestdagen/ https://www.mediawijzer.net/kerstsluiting-mediawijzer-net-fijne-feestdagen/#respond Fri, 22 Dec 2017 16:02:41 +0000 https://www.mediawijzer.net/?p=77439 Het programmabureau van Mediawijzer.net is gesloten van 23 december 2017 t/m 7 januari 2018. Prettige feestdagen!

Het bericht Kerstsluiting Mediawijzer.net – Fijne feestdagen! verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
2017 was een prachtig jaar op het gebied van mediawijsheid, mede dankzij het netwerk. Hartelijk dank en op naar een inspirerend 2018!

Het programmabureau van Mediawijzer.net is gesloten van 23 december 2017 t/m 7 januari 2018. Vanaf maandag 8 januari zijn we weer te bereiken via de website, e-mail, telefonisch en via sociale media als TwitterFacebook en LinkedIn.

Het team van Mediawijzer.net wenst iedereen prettige feestdagen!

Het bericht Kerstsluiting Mediawijzer.net – Fijne feestdagen! verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
https://www.mediawijzer.net/kerstsluiting-mediawijzer-net-fijne-feestdagen/feed/ 0
Mediawijze tips voor tijdens de kerstvakantie https://www.mediawijzer.net/mediawijze-tips-tijdens-kerstvakantie/ https://www.mediawijzer.net/mediawijze-tips-tijdens-kerstvakantie/#respond Tue, 19 Dec 2017 15:00:50 +0000 https://www.mediawijzer.net/?p=77419 Tijdens de kerstvakantie zijn er veel leuke en mediawijze dingen te kijken, lezen en beleven. Verdiep je in mediawijze (hand)boeken en magazines, of onderneem een leuke activiteit! Een aantal tips op een rij.

Het bericht Mediawijze tips voor tijdens de kerstvakantie verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
2018 staat alweer voor de deur. Mediawijzer.net is tijdens de feestdagen gesloten*, maar er zijn veel leuke en mediawijze dingen te kijken, lezen en beleven in de kerstvakantie. Verdiep je in mediawijze (hand)boeken en magazines, of onderneem een leuke activiteit! Een aantal tips op een rij.

Kijken

Robo Sapiens
In de VPRO-serie Robo Sapiens onderzoekt Jelle Brandt Corstius hoe robots en kunstmatige intelligentie ons leven beïnvloeden. Is er reden tot vrees of is de toekomst juist rooskleurig? De serie werd uitgezonden op NPO 2 en kun je online terugkijken.

Black Mirror
In de scifi-anthologieserie Black Mirror worden in elke aflevering met een ander verhaal de duistere kanten van de (nieuwe) technologie belicht. De serie is te zien op Netflix en er zijn inmiddels al drie seizoenen van. Op 29 december begint seizoen vier.

Tegenlicht: Goudzoekers in YouTubeland
YouTube is in de laatste jaren uitgegroeid tot een belangrijk online platform. Wat is het geheim achter dit succes en wat gaat de toekomst ons brengen? Je kunt de aflevering van Tegenlicht hier terugkijken.

Kijktips met/voor kinderen en jongeren

Nettiquette
Tijdens de nieuwe webserie Nettiquette van de NTR gaat regisseur Mea Dols de Jong samen met jongeren op zoek naar de ongeschreven regels van het internet, de zogenoemde ‘’netiquette’’. Wat is absoluut not done op het internet en waarom? Je kunt de serie hier bekijken.

Denktank
Denktank van NPO Zapp heeft de laatste tijd verschillende mediawijsheid-gerelateerde afleveringen uitgezonden. Op 19 november ging de aflevering over vrijheid van meningsuiting. De nadruk lag hierbij vooral op de vrijheid van meningsuiting op internet. Op 4 december ging de uitzending over kunstmatige intelligentie. Hoe ver moeten we daarin willen gaan? En op 3 december stond het onderwerp nepnieuws centraal. Je kunt de afleveringen online terugkijken.

Het Klokhuis
Op 17 november zond Het Klokhuis een aflevering uit over YouTube. Wat is het verschil tussen een vlogger en een YouTuber en hoe zorg je dat je succesvol wordt? Janouk gaat op bezoek bij Furtjuh om antwoord te krijgen op deze vragen.

Lezen

Uit het netwerk:

Handboek Digitale Geletterdheid van Kennisnet
Op 24 november bracht Kennisnet het Handboek Digitale Geletterdheid uit. Er dreigt een kloof te ontstaan tussen kinderen die vanuit huis digitale geletterdheid hebben meegekregen en kinderen waarbij dit niet het geval is. Hoe voorkomen we deze kloof? In het handboek staan wetenschappelijke inzichten en best practices van scholen op het gebied van digitale geletterdheid.

Cubiss Magazine
In de nieuwste editie van Cubiss Magazine, De Generatiekloof, wordt gekeken naar de kansen en mogelijkheden om met elkaar in gesprek te gaan over ons online gedrag en mediawijze vaardigheden. Zowel thuis als in de klas.

De Netwerkmaatschappij
In 2013 begon blogger Roeland Smeets met het schrijven van De Netwerkmaatschappij, een blogserie op Mediawijzer.net. De bedoeling van deze serie is om inzicht te geven in de invloed die media & technologie hebben op de huidige samenleving. De serie heeft inmiddels al 19 delen.

Boeken:

On/Off
In het boek ‘On/Off: op zoek naar balans in digitale tijden’ gaat auteur Sidney Vollmer op zoek naar meer balans in digitale tijden. Zijn we te afhankelijk geworden van de digitale technologie? En hoe kunnen we er afstand van nemen zonder af te zien van de gemakken dat het ons brengt? Tip: Blogger Aefke schreef er een recensie over.

Leven in Media
Hoe kan een goed en mooi leven in media eruit zien? Mark Deuze probeert in zijn boek ‘Leven in Media’ antwoord te geven op deze vraag vanuit zijn wetenschappelijke principes. Daarnaast heeft uitgeverij Amsterdam University Press speciaal voor bezoekers van Mediawijzer.net een kortingscode beschikbaar gesteld om het boek zonder verzendkosten te bestellen.

WWW.wat?
Het jeugdboek WWW.wat? is gevuld met 70 vragen van kinderen over internet, waar door experts een antwoord op is gegeven. Een handige informatiebron voor kinderen én een manier voor ouders om een gesprek te starten. Nathalie Bierhuizen schreef onlangs een artikel over het boek op Mediawijzer.net.

Is daar iemand?
In het boek ‘Is daar iemand?’  onderzoekt Wouter van Noort zijn eigen smartphonegedrag en hoe dat gedrag zijn leven, relaties en werk beïnvloedt. Daarnaast spreekt hij denkers uit de psychologie, economie en technologie en bezoekt hij de machtigste techbedrijven ter wereld om erachter te komen hoe de smartphone ingrijpt in ons dagelijks leven. Een persoonlijke zoektocht naar de manier waarop de smartphone ons leven verandert. Ook voor blogger Aefke was het herkenbaar. Lees haar recensie over dit ‘vermakelijke en interessante boek’.

Plugged In: How media attract and affect youth
Een aantal maanden geleden verscheen ‘Plugged In: How media attract and affect youth’ van Patti Valkenburg en Jessica Taylor Piotrowski (Yale University Press). Volgens blogger John een must read voor opvoeders, leerkrachten en met name ook voor mediamakers. In 15 hoofdstukken beschrijven de auteurs de razendsnelle ontwikkeling van de media van afgelopen decennia en de invloed ervan op de ontwikkeling van kinderen en jongeren. ‘Zo’n rijk en goed boek, dat een blogrecensie het risico loopt om belangrijke zaken te vergeten.” Benieuwd? John schreef hier een ‘proof of the pudding’. Het is een ‘Open Acces Book’ en dus gratis als pdf beschikbaar (Engels).

Je hebt wél iets te verbergen
In het boek ‘Je hebt wél iets te verbergen’ hebben Maurits Martijn en Dimitri Tokmetzis het over het levensbelang van privacy. De auteurs zien dat privacy het meest bedreigde mensenrecht van onze tijd is. Blogger Gonnie las het boek en geeft in haar recensie enkele tips mee.

Superverslavend
Waarom zijn smartphones, apps en sociale media zo verslavend? In het boek ‘Superverslavend’ gaat Adam Alter in op deze vraag en geeft hij aan wat je eraan kunt doen. Volgens blogger Denise houdt de auteur een “pijnlijke spiegel” voor. Lees hier haar recensie.

Doen

Nieuws of Nonsens: nieuwe tentoonstelling bij Beeld en Geluid
Sinds 2 november is de tentoonstelling Nieuws of Nonsens: #demediamindfuck te bezoeken in Beeld en Geluid. Wat is nieuws eigenlijk en wat betekent het voor jou? Laat je in de tentoonstelling verwarren, zie wie invloed hebben op het nieuws, speel het nieuwsspel of maak je eigen clickbait en kom uiteindelijk nieuwswijzer naar buiten. Ook blogger Margot nam een kijkje.

Het vernieuwde COMM in Den Haag
Het museum voor communicatie, nu COMM, is de afgelopen anderhalf jaar geheel vernieuwd. Als bezoeker ontdek je op een interactieve manier wat de impact van communicatie is op jou. Op elke woensdagavond kun je daarnaast aanschuiven bij COMM Live, met discussies en presentaties rondom communicatie. Lees hier een verslag over het vernieuwde museum.

COMM organiseert tijdens de kerstvakantie een aantal extra activiteiten, waaronder een workshop Vloggen voor de leeftijd 8 t/m 12 jaar en 13 t/m 16 jaar. Meer informatie over de activiteiten is hier te vinden.

Maak nepnieuws met de game van DROG
Van nepnieuws naar chaos. Kruip in de rol van de nieuwsmaker en lok zoveel mogelijk volgers met het maken van nepnieuws. Doe dit wel op een zorgvuldige manier, anders stel je je volgers teleur. Je kunt de game van DROG hier spelen.

De Ouder & Kind Quiz
Ouders en kinderen spreken soms een andere ‘taal’ als het gaat om het gebruiken van media. Hoe is dat in jullie gezin? Begrijpen jullie elkaars interesses? Helpen jullie elkaar verder op internet? Kunnen jullie nog van elkaar leren? Speel de Ouder & Kind Quiz om erachter te komen waar jullie gezin staat.

Zelf mediawijzer worden
In het Nederlandse onderwijs is een belangrijke rol weggelegd voor het mediawijzer maken van kinderen en jongeren. Dat vraagt van leraren dat zij zelf ook mediawijs zijn. Doe de workshop Computational Thinking van Kennisnet waar je als leraar creatief problemen oplost. En kijk eens in het dossier Mediawijze leraren op Mediawijsheid.nl.

Heb je een aanvullende kijk-, lees of doetip? Laat ‘m hieronder achter als reactie!

* Het programmabureau van Mediawijzer.net is gesloten van 23 december 2017 t/m 7 januari 2018.

Het bericht Mediawijze tips voor tijdens de kerstvakantie verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
https://www.mediawijzer.net/mediawijze-tips-tijdens-kerstvakantie/feed/ 0
Boekrecensie: ‘Plugged In’ over de invloed van media op kinderen en jongeren, en wat wij daarmee moeten https://www.mediawijzer.net/boekrecensie-plugged-in-invloed-media-kinderen-jongeren/ https://www.mediawijzer.net/boekrecensie-plugged-in-invloed-media-kinderen-jongeren/#respond Tue, 19 Dec 2017 11:39:48 +0000 https://www.mediawijzer.net/?p=77411 Een aantal maanden geleden verscheen ‘Plugged In: How media attract and affect youth’ van Patti Valkenburg en Jessica Taylor Piotrowski (Yale University Press). Een must read voor opvoeders, leerkrachten en met name ook voor mediamakers, vindt John Leek.

Het bericht Boekrecensie: ‘Plugged In’ over de invloed van media op kinderen en jongeren, en wat wij daarmee moeten verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
Een aantal maanden geleden verscheen ‘Plugged In: How media attract and affect youth’ van Patti Valkenburg en Jessica Taylor Piotrowski (Yale University Press). Een must read wat mij betreft voor opvoeders, leerkrachten en met name ook voor mediamakers. Ook Mark Deuze, collega van de auteurs, refereerde tijdens het debat rond zijn boek ‘Leven in media’ (1) in Pakhuis De Zwijger op 8 december jl. aan dit boek. Ik waarschuw jullie: ‘Plugged In’ is zo’n rijk en goed boek, dat een blogrecensie het risico loopt om belangrijke zaken te vergeten. Ik had dus de neiging tot het maken van een goeie samenvatting, maar dat voert te ver. Je moet het zelf lezen. Hier een ‘proof of the pudding’.

In prettige stijl behandelen de auteurs in 15 vlot geschreven hoofdstukken de razendsnelle ontwikkeling van de media van de afgelopen decennia en de invloed ervan op de ontwikkeling van kinderen en jongeren. De auteurs behandelen zowel de donkere als de positieve kanten van deze ontwikkelingen en plaatsen deze in een helder verband, geïllustreerd met een veelheid aan onderzoeksvoorbeelden.

Was het kind tot halverwege de 18e eeuw een miniatuurvolwassene, met de opkomst van de verlichting en Rousseau’s beroemde werk ‘Emile ou de l’education’ (1762) werd het kind als kwetsbaar gezien. Er kwamen kindervarianten van de bijbel, sprookjes, scholen en veel later ook wetten tegen kinderarbeid. Het kind had dus recht op zijn eigen media. De opkomst van televisie deed deze kindertijd, aldus Neil Postman, verdwijnen. Kinderen keken vanaf de introductie van televisie veel programma’s voor volwassenen, ouders raakten hierdoor hun autoriteit geleidelijk aan kwijt. De roerige jaren ’60 en ’70 versnelden dit proces: ingewikkelde thema’s als seksualiteit, geloof, politiek werden onderwerpen in de jongerencultuur en uit de taboesfeer gehaald. De representatie van het wereldwijze kind in tv-programma’s speelde ook een grote rol in de verschuiving van hiërarchie in gezinsverhoudingen. De terugkeer van de miniatuurvolwassene leek hiermee een feit.

Het ‘mainstreaming’-effect, waarbij media bijdragen aan vermindering van verschillen tussen sociale groepen, wordt als verklaring aangevoerd voor het hedendaagse accent op ‘jong’ willen zijn. Kleding- en muziekkeuzen van verschillende generaties lijken hierdoor te worden gedomineerd en ook de media versterken deze beeldvorming.

Het paradoxale is echter dat veel jongeren een langere ‘moratorium’-fase (2) door lijken te maken. Ze nemen meer tijd voor experimenteren met hun identiteit en stellen verantwoordelijkheden uit. In Italië bijvoorbeeld woont meer dan de helft (!) van de 18 tot 35-jarigen nog thuis. Zij worden ‘bamboccioni’ of grote baby’s genoemd. Hoe zou dat in Nederland zijn?

Beïnvloedbaarheid & behoeften van kinderen

Zijn jongeren narcistischer dan vroeger? De auteurs geven aan dat het zelfbewustzijn en zelfvertrouwen onder hedendaagse jongeren lijkt te zijn toegenomen en dat zij ook enigszins narcistischer lijken dan vorige generaties. Lijken, want onze cultuur is ook veranderd: de selfiecultuur toont aan dat het jezelf laten zien als gewoner wordt gezien dan vroeger.

Het ‘injectienaald’-perspectief bepaalde het onderzoek naar media-invloeden in de beginjaren van de film. De mens was kwetsbaar en beïnvloedbaar. De macht van propaganda leidde zelfs tot oprichting van het Institute for Propaganda Analysis (IPA) in Amerika in 1937. Een soort Mediawijzer.net avant la lettre dus, maar dan met accent op alleen de negatieve invloeden van het medium.

De invloed van film leidde tot grootscheeps imitatiegedrag van idiolen en gangsters door jongeren. Tussen 1929 en 1933 werd een grootscheeps onderzoek gedaan naar deze invloed, op aandrang van de Amerikaanse samenleving. Deze omvangrijke studies leverden geen bewijs voor de universele en sterke invloed op kinderen. Ook onderzoek na Orson Welles’ beroemde radio-uitzending ‘War of the Worlds’ (1938) liet zien dat paniek bij luisteraars afhankelijk was van peroonlijkheid en sociale klasse. Veel religieuze luisteraars bleken de uitzending als teken van god te hebben ervaren.

Een belangrijke constatering is dus dat een minderheid van de kinderen en jongeren gevoelig is voor bepaalde media-uitingen. De opvattingen over kinderen en jongeren worden door de auteurs geplaatst op een schaal van ‘het kwetsbare’ tot ‘het zelf in staat zijnde’ kind.

In een aantal hoofdstukken behandelen de auteurs de ontwikkeling van respectievelijk baby’s, peuters, kleuters, kinderen en voege- en late adolescenten. Met Piaget’s theorieën als basis worden de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen in deze leeftijdsgroepen besproken. Er wordt uitgegaan van het ‘wederkerigheids’-perspectief; hierbij is de wederzijdse beïnvloeding tussen ontwikkeling van het kind en het gebruik van media uitgangspunt. Gezien de hedendaagse discussies over media en het belang van empathie is het hoofdstuk over peuters heel relevant. Bijzonder herkenbaar is wat wel het ‘Pink Frilly Dress’-fenomeen wordt genoemd: de dringende behoefte van meisjes vanaf 3 jaar om zich als prinses te willen kleden. Voor jongens geldt hetzelfde, zij het dat het dan gaat om een echte jongens-outfit. De media spelen hier bijzonder handig op in en de commerciële wereld heeft als geen ander doorgehad hoe in te spelen op dit type behoeften van het kind. De invloed van Teletubbies (BBC, 1997) blijkt groot. De leeftijd voor starten met mediagebruik is inmiddels gedaald tot een leeftijd van 3-5 maanden. Het belang van goede mediawijsheidvoorlichting en -lessen voor opvoeders wordt hiermee vanzelfsprekend onderstreept.

Egocentrisme en ideaalbeelden

De auteurs proberen antwoorden te vinden op de vraag waarom er bij adolescenten (vanaf 12 jaar) sprake is van zo’n sterk ‘Rattenvanger van Hamelen’-effect in hun sociale mediagebruik. Heel interessant zijn de passages over de prefrontale cortex bij jongeren en de vermeende onrijpheid daarvan. Onderzoek toont aan dat motivatie een veel sterkere indicator is voor zogenaamd onvolwassen gedrag dan eerder werd aangenomen. Als vader van twee millennial-kinderen kan ik dit absoluut beamen! De ‘moderate discrepancy’-hypothese, die zegt dat het gebruiksgemak van media dicht bij het cognitieve en sociaal-emotionele niveau van het kind moet liggen, geldt ook voor jongeren. Kijk naar Snapchat en Instagram, naar games. Snelheid en variatie staan hier centraal. Bij adolescenten zie je terug wat ook bij peuters herkenbaar is: egocentrisme. Een ‘denkbeeldig publiek’ is voor jongeren vaak een reden zich bekeken te voelen. Niet vreemd dat sociale media hierbij versterkend werken, waarbij jongens en meisjes te maken hebben met de dwang van ideaalbeelden. Overigens iets dat ook gebeurde bij de opkomst van de speelfilm, begin jaren ’20 van de vorige eeuw. De ontwikkeling van identiteit, intimiteit en seksualiteit bij vroege adolescenten (12-15) en de vragen die dit bij hen oproept verklaren deels het intensieve gebruik van sociale media in deze groep.

Een veelbesproken onderwerp is de veronderstelde invloed van mediageweld op gedrag. De auteurs geven aan dat het beperkte effect dat men kan aantonen vanuit meta-analyses van onderzoek, pas iets zegt voor zover dit effect betekenisvol is. Er is een groep kinderen wiens gedrag sterk wordt beïnvloed door mediageweld. Echter, deze groep is een stuk kleiner dan de groep voor wie dat niet geldt en er zijn vele factoren die hierbij een rol spelen en waarvan de invloed verder onderzocht dient te worden. De auteurs beschrijven vijf theorieën die proberen de effecten van mediageweld te verklaren en een model dat deze theorieën combineert: het General Aggression Model ((3) (2002, Anderson, Bushman). Verder worden vijf contextuele kenmerken van mediageweld genoemd die aggressieverhogend kunnen werken. Dat het rechtvaardigen van geweld daarbij hoort zal geen verbazing wekken. Een handige lijst die helpt bij de inschatting van media en hun gebruik door kinderen.

Computers zijn maar dingen, toch is onze interactie ermee sociaal

‘Suspension of disbelief’ is het vermogen van de mens om te geloven in wat hij ziet en twijfel over de echtheid ervan ‘te parkeren’. Hiermee kunnen we ons emotioneel verbinden met fictie, een verworvenheid van de moderne mens en een gevolg van het leren van taal. De impact van entertainment op onze emotionele respons heeft hiermee te maken. We kennen wellicht de films ‘Psycho’ (1960) van Hitchcock en ‘Jaws’ (1975) van Spielberg; deze vormden een omslagpunt in dit opzicht, in dit geval gebruikmakend van de diepere behoefte van de mens om angst te ervaren als hij zich veilig weet. Door filosofen wordt dit de ‘tragedie-paradox’ genoemd. De hoeveelheid opluchting weegt hierbij ongeveer op tegen de hoeveelheid angst die wordt ervaren. In breder verband komen onze entertainmentvoorkeuren voort uit zowel hedonistische (genieten) als eudemonische (streven naar een betekenisvol leven) motieven. We kunnen een gevoel van geluk ontlenen aan een fictief karakter dat moet lijden, wetend en voelend dat dat niet voor onszelf geldt. Onze interacties met nieuwe media en computers zijn sociaal, ondanks ons bewustzijn van het feit dat computers gewoon maar dingen zijn. In de film ‘Her’ (2014) waar de hoofdpersoon verliefd wordt op een fictieve virtuele persoon, feitelijk een softwareprogramma, wordt dit heel duidelijk. Precies deze discussie voerden we tijdens het recente debat in Pakhuis De Zwijger toen het ging om het type relatie tussen ouderen en zorgrobots. Een fascinerend onderwerp, zeker met de oprukkende hoeveelheid toepassingen van kunstmatige intelligentie.

Reclamewijsheid & seksuele ontwikkeling

Blootstelling aan advertenties veroorzaakt een toename van merkherkenning en dit geldt ook voor meer televisiekijken. Voor de veelgehoorde aanname dat het waardebesef van kinderen door veelvuldig advertenties kijken zou verschuiven naar meer materialistisch, is geen bewijs gevonden. Ik ben benieuwd wat de invloed van nog meer gepersonaliseerde advertenties hebben op dit waardebesef. De auteurs noemen dit vraagstuk belangrijk voor toekomstig onderzoek.

De auteurs pleiten voor het beperken van commerciële boodschappen gericht op jonge kinderen. Overleg met overheden en bedrijven zou hiertoe moeten leiden.

Een ander klassiek thema is de invloed van seksualiteit in de media. Door de toegenomen hoeveelheid seksuele uitingen en boodschappen in hedendaagse media is het verschil tussen seksualiteit en porno lastiger te maken. De stereotypering van rollen van man en vrouw blijkt daarnaast door de opkomst van amateurporno versterkt te worden. De schrijvers spreken hun hoop uit dat er meer onderzoek komt naar hoe media de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen kunnen stimuleren.

Creativiteit als 21e-eeuwse vaardigheid

Ook Sesamstraat (1969) komt aan bod. Voor het eerst werd gedegen academisch onderzoek omgezet in kinderprogrammering, in een mooie mix van entertainment en inhoud. Vanaf 1990 werden naast cognitieve vaardigheden ook sociaal-emotionele vaardigheden de basis voor de programmering van Sesamstraat als educatief programma. Het mooie is dat deze benadering in 1996 leidde tot de Childrens Television Act, waarin bepaald werd dat televisiezenders minimaal 3 uur educatieve programmering moesten uitzenden gericht op kinderen. Dat het bevorderen van creativiteit als belangrijke 21e-eeuwse vaardigheid meer en meer een doel is van educatieve media wordt door dit voorbeeld onderstreept.

Zelfpresentatie en zelfonthulling

Het werk van de Nederlandse kunstenares Rineke Dijkstra wordt genoemd als illustratie voor de impact van sociale media; jongeren vinden hun presentatie naar de buitenwereld steeds belangrijker en in hun sociale media-uitingen wordt dit heel duidelijk. De razendsnelle opkomst van de smartphone heeft hier sterk aan bijgedragen. De auteurs wijzen op de betekenis van zeven opbrengsten van sociale media die van invloed zijn op de ontwikkeling van twee cruciale communicatievaardigheden: zelfpresentatie en zelfonthulling. Jongeren hebben via een sociaal medium als Snapchat de illusie van controle in de communicatie met leeftijdgenoten, die psychologische privacy oplevert. Op deze wijze ontstaat er een privacy-paradox, waarbij informatie-privacy onder druk staat.

Het vermeende ‘digitale dementie’-effect van veelvuldig sociale mediagebruik door jongeren wordt genuanceerd door de schrijvers. Er is te weinig concreet bewijs voor afname van de werking van het geheugen, ondanks problemen die jongeren hebben met het aanbrengen van focus op hun activiteiten.

Strijd tussen ouder en kind

Het hoofdstuk over media en ouders opent met een referentie naar Lev Vygotsky (4). In diens geest worden pedagogen aangesproken om zich te richten op de toekomstige mogelijkheden van kinderen en niet op hun verleden. In een gemedialiseerde wereld lijkt een gezaghebbende opvoedingsstijl met goed proactief mediamanagement beter te slagen in het begeleiden van kinderen richting zelfregulering dan een autoritaire stijl. Echter, er blijft tussen ouders en kinderen veel strijd als het gaat om mediagebruik, iets dat voor jongeren in hun persoonlijk domein valt, aldus onderzoekster Judith Smetana. Over de invloed van het gebruik van media op zuigelingen en peuters is nog veel discussie, maar er lijkt consensus over de beperking van de schermtijd per dag (30-60 minuten). Educatieve media kunnen wel degelijk positieve invloed hebben op de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen, zo blijkt onder meer uit een vijftal kenmerken van dit type media die het leren positief beïnvloeden.

De auteurs eindigen met een aantal uitdagingen voor het huidige onderzoek naar mediagebruik van kinderen en jongeren. De snel veranderende media en technologie met het samenspel van disciplines als communicatiestudies, psychologie en sociologie maken onderzoek in dit veld niet eenvoudig. Ook de invloed van interactiviteit en immersie heeft meer onderzoek nodig. Zij geven aan dat ogenschijnlijk kleine effecten die optreden na meta-analyses kunnen betekenen dat een kleine groep kinderen of jongeren wel degelijk gevoelig is voor bepaalde media-invloeden. Zij gedijen pas bij speciale verzorging, zoals orchideeën. Het ‘personaliseren’ van onderzoek biedt hoop hier nieuwe antwoorden op te kunnen vinden. Media-effecten en mediavoorkeuren zijn uiteindelijk in hoge mate afhankelijk van de ontwikkeling van het kind. Ook aanleg en sociale factoren spelen daarin een cruciale rol.

Maar het mag duidelijk zijn: ouders zijn onmisbaar bij het benutten van de positieve en het verminderen van de negatieve invloeden van media op hun kind.

De online versie van het boek is beschikbaar op de website van de uitgeverij onder een Creative Commons licentie.

(1) = http://nl.aup.nl/books/9789462986954-leven-in-media.html

(2) = https://www.studeersnel.nl/nl/document/karel-de-grote-hogeschool/onwikkelingspsychologie-2-emotionele-motivationele-en-morele-ontwikkeling/samenvattingen/de-ontwikkelingsstadia-van-erikson-in-een-handig-schema/854594/view?has_flashcards=0

(3) = https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352250X17300830

(4) = https://ontwikkelingsvoorsprong.info/zone-van-naaste-ontwikkeling/

Het bericht Boekrecensie: ‘Plugged In’ over de invloed van media op kinderen en jongeren, en wat wij daarmee moeten verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
https://www.mediawijzer.net/boekrecensie-plugged-in-invloed-media-kinderen-jongeren/feed/ 0
Wij zijn in media imperfect en menselijk – en that’s okay https://www.mediawijzer.net/media-imperfect-en-menselijk-en-thats-okay/ https://www.mediawijzer.net/media-imperfect-en-menselijk-en-thats-okay/#comments Mon, 18 Dec 2017 12:50:38 +0000 https://www.mediawijzer.net/?p=77401 Morele paniek over media is niet nieuw. Maar er is ook veel positiefs te zien. Over de digitale detox, imperfectie en waarom LOLs, favorites en hartjes ons zo menselijk maken.

Het bericht Wij zijn in media imperfect en menselijk – en that’s okay verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
Morele paniek over media is niet nieuw, maar lijkt ons de afgelopen tijd wel om de horen te vliegen. Een verfrissend positieve kijk op media komt van hoogleraar Mediastudies Mark Deuze. Onlangs schreef hij in aanloop naar de lancering van zijn boek ‘Leven in media’ al een blogartikel over hoe een mooi en goed leven in media eruit kan zien. Niet om de mogelijke risico’s af te doen als onzin, wel om eens op een andere manier naar ons medialeven te kijken. Vrijdag 8 december schoof hij in Pakhuis de Zwijger aan bij John Leek (Beeld en Geluid), kunstenaar Gabey Tjon A Tham en Bregtje van der Haak (journalist en documentairemaker) om hier dieper op in te gaan.

In het lesgeven viel het Deuze op dat studenten steeds vaker aangaven dat wat zij over hun leven met media te horen kregen – vooral over wat ze verkeerd hebben en hoe het dan écht werkt – helemaal niet aanvoelde alsof het over hun leven ging. “Wat als mijn studenten gelijk hebben? Wat als hun beleving van media en hun gevoel bij media veel meer inzicht verschaffen dan mijn theorieën en onderzoek, dan het gevoel dat we altijd een kritische afstand moeten houden tot media en dat het iets van buitenaf is?” Vanuit dat perspectief is hij toen gaan nadenken. Dit was een van de redenen om het boek te gaan schrijven. De andere reden was dat de mediapaniek hem eigenlijk gewoon een beetje pissig maakte. Ook geen onbelangrijke drijfveer. 😉

Is de digitale detox onzin?

‘Paniek’ rond media maakt dat we op zoek gaan naar een leven buiten media. In de vorm van een digitale detox bijvoorbeeld (lees daarover ook eens dit verslag), of – simpeler – door ’s nachts je telefoon uit te zetten. In plaats van pogingen om te dedigitaliseren is het tijd om te accepteren dat media voor ons juist heel natuurlijk zijn, in de letterlijke zin van het woord zelfs. Zoals water voor vissen, geeft Deuze aan. Onvermijdelijk en onmisbaar. Zo intuïtief dat je niet meer het gevoel hebt dat je een apparaat aan het gebruiken bent. Waarom is YouTube bijvoorbeeld zo populair geworden? “Die hebben één ding heel goed begrepen: je hoeft geen speelknop in te drukken, maar je drukt op een plaatje.” Reality based interfaces zijn dat. Niet alleen studenten, maar ook mediamakers hebben dus eigenlijk een beter begrip van media dan ‘wij’, stelt Deuze.

LOLs, favorites en hartjes

De morele paniek gaat over ‘gaan we niet te ver?’, over verslaving et cetera. Termen als digitale detox komen op. En dat klinkt heel goed, zegt Deuze, maar die mensen vergeten dat velen familie en vrienden hebben die niet in de buurt wonen. Voor hen zijn media iets heel anders: technologie van de liefde. Een soort lifeline. De term digitale detox heeft voor hem dan ook een nare bijsmaak. Ook hebben mensen wel eens het idee dat we door media in zombies of robots veranderen. Maar: “juist als we ons niet tot elkaar en media verhouden, worden we robots. Op het moment dat we proberen erbuiten te staan en elkaar bekritiseren op onze nietszeggende communicatie, maken we elkaar minder menselijk.” Deuze is juist blij met de LOLs, favorites en hartjes. Die maken ons tot mensen in media. Hij roept dan ook op tot nuance, en tipt enkele boeken: Plugged In (lees ook de recensie van John Leek), Onlife en Zwemmen in de Oceaan.

Voordat de tafeldiscussie start, geeft hij nog vier dingen mee om in gedachten te houden:

  1. Geschiedenis. Alle discussies die we nu over media voeren zijn oud. Al in de 13e eeuw sprak men over de gevaren van een overvloed aan media.
  2. Mediawijsheid en digitale geletterdheid. Nederland is een pioniersland als het gaat om goede, genuanceerde informatie op dit gebied, waar iedereen z’n voordeel mee kan doen. Deuze licht het Handboek Digitale Geletterdheid uit als nuttige bron.
  3. Verwondering. Deuze noemt hierbij het #metoo-verschijnsel, met wereldwijde gevolgen, ook van online naar offline. Het gaat hem niet om de discussie op zichzelf, maar wel het verschijnsel van zo’n maatschappelijke discussie en hoe die op scherp is gezet.
  4. Hoe je het ook went of keert, we kunnen het nooit helemaal goed doen in media. Met andere woorden: chill. Vergeef jezelf en vergeef anderen voor de fouten die we in media maken.

In het daaropvolgende uur worden samen met de andere aanwezigen zo veel kanten van het leven in media besproken, dat ik je vooral wil aanraden de livestream terug te kijken. Een paar punten die mij in het bijzonder zijn bijgebleven:

  • Media zijn meer dan een middel. Media zijn een combinatie van middelen voor communicatie, dingen die we met media doen (bij lezen, schrijven en luisteren zijn bijvoorbeeld appen en downloaden erbij gekomen), en dat alles heeft een rol in ons leven. We organiseren ons leven eromheen.
  • “Eigenlijk is er niets bijzonders aan die digitale technologieën. Alles dat we ermee doen, deden we daarvoor ook al.” En de discussies die dat oplevert, waren er ook al. Alleen praat iedereen er nu over mee en is er een hashtag over.
  • Media uitzetten is een prima manier om even te chillen, als je media alleen definieert als apparaat. Je kan niet jezelf uitzetten. Vandaar de metafoor leven in media. We willen misschien wel afstand nemen van media, maar het kan eigenlijk niet. Zoals Hans Schnitzler in zijn nieuwste boek ook beschrijft kan ‘ontkoppelen’ wél even een opluchting zijn en groter inzicht bieden: uit welk relaties besta ik eigenlijk? Wat doe ik om die gezond te houden? Wat leer ik van de relaties die ik aanga met de wereld om me heen? Focus op dat soort vragen in plaats van op de paniek van het offline moeten gaan.
  • We maken allemaal fouten in media, bijvoorbeeld als we iets delen dat niet waar is, that’s okay. Maar wat interessant is: hoe kunnen we omgaan met een samenleving die gebaseerd is op imperfecte informatie? Dat geldt voor kinderen, maar ook voor de machtigste man ter wereld.

De tafelgasten concluderen dat mediawijsheid belangrijk is, maar dat er geen one size fits all manier is. Steeds naar specifieke contexten kijken is belangrijk. Daarnaast is mediawijsheid geen op zichzelf staand ding, het is verweven met alle aspecten van ons leven. Echt een leven in media dus.

Deze lezing werd op eigen initiatief bijgewoond. Bij recensies, verslagen e.d. geldt dat bloggers hun eigen mening delen.

Het bericht Wij zijn in media imperfect en menselijk – en that’s okay verscheen eerst op Mediawijzer.net.

]]>
https://www.mediawijzer.net/media-imperfect-en-menselijk-en-thats-okay/feed/ 2