maandag 7 september 2015 | 192x bekeken | 0x gedeeld | Leestijd: 4 minuten

De Netwerkmaatschappij deel 10: Hallo!

Taal leeft. Woorden veranderen langzaam of snel, vooral wat hun betekenis betreft. Meestal gaat het hierbij om natuurlijke processen. Maar nu is dat anders en worden allerlei belangrijke woorden en begrippen uitgehold door digitale grootmachten. 

In 1877, toen de telefoon net was uitgevonden, was het probleem: hoe maak je – tussen veel ruis – duidelijk dat je wilt gaan spreken. Bell, uitvinder van de telefoon, had de bestaande term Ahoy voorgesteld. Thomas Alva Edison – die net iets later met de telefoon kwam, maar wel succesvol was met het aanleggen van de eerste aansluitingen in de USA – bedacht een klankrijk woord, dat het helemaal zou redden: Hello!

Hallo is een woord dat in het leven geroepen is om een medium, de telefoon, goed te kunnen gebruiken en het functioneert nog steeds uitstekend.

Andere woorden en begrippen – veelal gerelateerd aan privacy – staan onder druk.

Transparantie

Als je geestelijk, lichamelijk en maatschappelijk in goeden doen bent, kan het zinvol zijn om je lichamelijke functioneren bij te houden. Maar als je een langdurige ziekte onder de leden krijgt, gaan je vooruitzichten er direct verder op achteruit. Mogelijk gevolg: hogere verzekeringspremies, minder kortingen en minder werk (laat staan een baan). Nóg wranger wordt het nu het mogelijk is dat camera’s, in handen van externe partijen, jouw fysieke en geestelijke toestand kunnen vastleggen. Een nieuwe app van Philips kan vitale metingen doen bij iedereen die toevallig in de camera kijkt.

(Bron: Automate this van Chistopher Steiner)

Duidelijkheid

Als Facebook het woord ‘duidelijkheid’ gebruikt om haar nieuwe gebruiksvoorwaarden aan te kondigen, dan is het oppassen: ”Er komt meer duidelijkheid, je kunt je gegevens beter beheren.” Maar als je er in detail naar kijkt, blijkt dat maar gedeeltelijk waar te zijn. Op Facebook houdt een hele reeks bedrijven zich bezig met jouw data en die hebben allemaal ook weer hun eigen voorwaarden; als je die allemaal moet gaan doorspitten is het einde zoek. Het College Bescherming Persoonsgegevens heeft er vraagtekens bij gezet en onderzoek aangekondigd”.

(Bron: Natali Helberger, hoogleraar Informatierecht aan de UvA, in Het Parool, 2-1-’15)

Geheugen

Stel dat je je hele vakantie, drie volle weken, hebt vastgelegd op film en je slaat die films op in je computer. Dan heb je hetzelfde gedaan als wat life-loggers doen met hun leven: alle data vastleggen. Maar heb je ook je eigen gevoelens vastgelegd? Wat maakte juist die vakantie gedenkwaardig? Misschien wel de belangrijkste eigenschap van ons geheugen is dat het kan selecteren. Daarmee maakt het onze eigen, persoonlijke keuze. Filosoof Tsevetan Todorov vindt het verbijsterend dat de mogelijkheid van computers om data op te slaan geheugen wordt genoemd.

(Bron: To save everything, click here van Evgeny Morozov)

Privacy

Ook de term privacy heeft een andere betekenis gekregen met de intrede van technologie. De burger heeft nauwelijks nog controle over zijn of haar digitale privacy want apps, blogs en websites zijn zo gebouwd dat zij voortdurend onze aandacht opeisen. Er is een term voor: captology.

In het digitale tijdperk bevinden de curtain rippers zich aan beide zijden van het gordijn. Terwijl lobbyisten van internetgiganten als Facebook en Twitter er alles aan doen om de gordijnen met roede en al naar beneden te kunnen trekken, schuift de digitale burger de zijne steeds verder opzij.”

(Uit Het digitale proletariaat, blz. 135)

» Tip: met Ghostery krijg je meer duidelijkheid over de consequenties van je digitale activiteiten.

Je kunt een vergelijking trekken met de agressieve reclamemethodes van de voedingsindustrie: die leiden tot vele miljoenen mensen met overgewicht. In de VS leeft de overtuiging dat de burger zelf verantwoordelijk is voor zijn eigen gezondheid. De overheid zal niet ingrijpen bij reclame die feitelijk de volksgezondheid bedreigt.

Ook blijken er bedrijven te zijn die zich specialiseren in het achterhalen van privacy-gevoelige informatie. Zo kreeg Mike Seay commerciële post in zijn brievenbus. Niets bijzonders zou je zeggen, dat soort post ontvangt iedereen. Maar op de envelop stond in drukletters: ”Dochter overleden bij auto-ongeluk”. Mike wist niet eens bij wie hij moest protesteren tegen deze grove schending van zijn privacy.

(Uit Terms of service)

Laten we zuinig zijn op de originele betekenis van deze woorden

Begrippen als privacy en transparantie worden steeds vaker manipulatief gebruikt in de digitale wereld. In het Engels is daar een woord voor: doublespeak. Als wij woorden en begrippen van hun betekenis laten ontdoen, dan slijten ze. Ondertussen hebben we ze nodig om de werkelijkheid, al of niet met media, te omschrijven. Dus laten we er zuinig op zijn.

Bij een woord als geheugen is de digitale versie oneindig veel platter en beperkter dan een menselijk geheugen. Ik heb het gevoel dat het op het ogenblik een-nul is voor de computer: hoog tijd dat we de mens en zijn taal weer eens die plaats toekennen die hem/haar toekomt.

» Lees hier de eerdere delen uit De Netwerkmaatschappij

Laat een reactie achter

Reacties die geplaatst worden zonder in te loggen, worden eerst goedgekeurd door de redactie.