Dick Schoof, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, stelt dat digitale spionage en cybercriminaliteit momenteel de grootste bedreiging vormen voor het bedrijfsleven en de overheid. Beide sectoren worstelen met de uitdaging om te zorgen voor een veilig digitale omgeving. Ook op individueel niveau moeten we ons meer bezighouden met online veiligheidszaken. Zo las ik namelijk in een onderzoek van PWC (2013) dat 16,3% van de Nederlandse bevolking ooit slachtoffer is geweest van identiteitsfraude. Dat mensen zich bijvoorbeeld online anders kunnen voordoen dan ze werkelijk zijn lijken de meeste mensen wel te weten, maar besef je je het wel écht goed? Welke digitale voetsporen laat jij allemaal online achter? Welke impact kan identiteitsfraude hebben op je leven? Welke educatieve initiatieven zijn er om de jeugd online op een verantwoorde manier met hun persoonlijke gegevens om te laten gaan?

Wat is identiteitsfraude?
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en het Centraal Meld- en Informatiepunt Identiteitsfraude en -fouten (CMI) hanteren een officiële definitie voor identiteitsfraude: “Het opzettelijk (en) (wederrechtelijk of zonder toestemming) verkrijgen, toe-eigenen, bezitten of creëren van valse identificatiemiddelen en het daarmee begaan van een wederrechtelijke gedraging of: met de intentie om daarmee een wederrechtelijke gedraging te begaan.” Kortom: je begaat een wettelijke overtreding. In veel gevallen bewust (doelmatig achterhalen van iemands bankgegevens), in sommige gevallen wellicht onbewust (een nepprofiel op Facebook om je zelfvertrouwen te vergroten, zonder stil te staan bij het feit dat dat niet mag). In de media merk ik dat er steeds meer aandacht voor identiteitsfraude ontstaat. Zo word ik er regelmatig op geattendeerd via sociale media en tv-programma’s. Hebben de slachtoffers ooit stilgestaan bij wat ze online plaatsten? Beseffen de daders wel wat voor impact een overtreding op andermans leven heeft?

Indrukwekkende commercial
Vlak voordat de zomervakantie begon zag ik een 4 minuten durend filmpje van reclamebureau Duval Guillaume. De boodschap komt van Febelfin, de federatie van de Belgische financiële sector: ‘Deel geen persoonlijke of bancaire informatie.’ Ja, duh.. logisch toch? Terwijl ik het weet raak ik toch behoorlijk onder de indruk van de video. Want de identiteit van Tom Degroote wordt overgenomen en later komt hij zichzelf in levende lijve tegen. Check het zelf.

Catfish
Wat te denken van misbruik van je persoonlijke gegevens en je foto’s die online staan? Zo zag ik laatst op MTV de Amerikaanse serie ‘Catfish: the tv show’. Daarin gaan filmmaker Nev en Max op zoek naar jongeren die slachtoffer zijn geworden van identiteitsfraude op sociale netwerken. Beter gezegd: jongeren die een internetrelatie hebben opgebouwd en er dan pas achter komen dat die ene droomvrouw of prins op het witte paard helemaal niet echt blijkt te zijn. De motivatie verschilt per dader.

Een voorbeeld: de jonge vader Jarrod wordt via Facebook en talloze telefoongesprekken verliefd op de beeldschone Abby. Maar… hij krijgt alleen foto’s van haar en heeft haar nog nooit in het echt gezien. Na enkele keren contact krijgt lukt het Nev om Abby samen met Jarrod te bezoeken. Wat blijkt: Abby blijkt Melissa te zijn, een onzeker meisje die een internetrelatie begon om haar zelfvertrouwen op te krikken.

Bekijk het fragment van Jarrod en Abby

Een ander voorbeeld is het verhaal van Jasmine die al 2 jaar sms’t met Mike en denkt dat hij de ideale stiefvader kan zijn voor haar zoon. Ze hebben elkaar al die tijd nog nooit in het echt gezien. Ondanks dat ze maar 15 minuten bij elkaar vandaan wonen… Juist… Wat blijkt? Mike is in het echt Mhissy, die als wraakactie vanwege een eerdere ruzie met Jasmine, een internetrelatie is gestart.

Bekijk het fragment van Jasmine en Mike

Initiatieven in Nederland
Bovenstaande voorbeelden komen op mij schokkend over. In Nederland is er sprake van een wettelijke overtreding, ofwel cybercrime. Ik vraag me af of er vergelijkbare voorbeelden in Nederland zijn en belangrijk: hoe kunnen we jongeren leren verantwoord en bewust met internet om te gaan om dit soort situaties te voorkomen?

Zelf ken ik het initiatief Kenjevrienden.nu. Het is een online tool dat jonge kinderen hun mensenkennis laat testen. Steeds maken ze de keuze tussen twee personen. Welk vriendenverzoek zou je accepteren? Welke persoon is het meest te vertrouwen?

Dit is maar één initiatief, maar er moeten er vast meer zijn. Welke initiatieven ken jij? Laat het hieronder weten in de reacties!